Nationaal dutje

Tussen half 12 en half 2 is het echt te warm. Veertig graden en vochtig. Niet de meeste productieve uren van de dag. Vietnam doet dan een dutje.

Over de middag gaan de scholen dicht. Marktkramers laten hun rolluiken of plastic zeilen naar beneden. De bars sluiten.

Oudere mensen nestelen zich in hun hangmat. Kinderen gaan op een rieten mat liggen. De medewerkers van Allerliefste kruipen onder hun bureau. In het museum nemen de suppoosten àlle zitbanken in.

Ogen dicht. Platte rust. 

Hồ Tây Water Park

Alles in Hanoi al gezien. Of toch bijna. Maar al meer dan twee jaar geen Brusselse wafel gegeten! Dus nemen Belgische vrienden ons mee naar Oasis. En daarna - met volle maag maar vlakbij - naar Công Viên Nước Hồ Tây. Een door en door Vietnamees waterpark.

Dat betekent: zeer betaalbaar, afbladderende verf, nul privacy in de kleedhokjes, een administratieve procedure voor goed geregelde lockers, lokale jongeren die de mooie blonde dochter nastaren (en steeds vaker aanspreken), redders die met hun telefoon bezig zijn, verdacht weinig veiligheidsmaatregelen, ont-zet-tend veel plezier en ... 
                    

... ook nog eens een heel mooi zicht.

            

Het huis van Ho

'Hij is niet thuis,' zegt Allerliefste.

'Hoezo?'

'Hij is in Rusland.'

'Echt?'

'Voor onderhoud.'

Elke dag luistert Allerliefste naar The Voice of Vietnam. Een uurtje nationale radio in het Engels. Propaganda waarmee je toch een beetje op de hoogte blijft. Zo weet hij dat het lichaam van Ho Chi Minh regelmatig opgestuurd wordt. Russische specialisten moeten ervoor zorgen dat het lijk in goede staat blijft.

'Hoezo?' vragen de kinderen nu.

Ik denk... 'Opnieuw balsemen. Of misschien wel drogen. Inwikkelen. Weet ik veel.'

'Ons bezoek wordt misschien wat minder persoonlijk,' zegt Allerliefste niet zonder ironie, 'maar laten we er toch het beste van maken.'

Vorige zomer wandelden we over de middag voorbij het mausoleum. Bijhorende sites zijn dan gesloten. Vandaag begreep ik waarom. Te warm! Mag je daarom ook geen kauwgom eten? Omdat anders iemand in die hitte sjieken moet afschrapen? 

Het mausoleum

Als hij er niet is, wat zouden wij dan in de rij gaan staan! Aan de ingang toevallig de wissel van de wacht meemaken, zo'n heel precies militair dansje, dat is al meer dan genoeg.

'Waar zouden die wachters de hele tijd aan denken?' vragen we ons af. 'Auto's tellen? In hun hoofd liedjes zingen?' En hoe weten ze wanneer ze onderling van plaats moeten ruilen? Gaat er een alarm af dat wij niet kunnen horen? Of moeten ze in zichzelf aftellen?'

Ik heb de app niet gevonden, maar vanuit het kunstproject 'Into Thin Air' zou er ook een geluidswandeling overgebleven zijn. In 'Calm Reality' zetten kunstenaars Nhung Nguyen en Christian Grothe de sfeer van het Ba Dinh plein om in muziek. Misschien nog wel te vinden op iTunes of zo.

De tempel op één zuil

Ik vertel de kinderen over keizer Ly Thai Tong. Een straatnaam die we herkennen! Hij regeerde van 1028 tot 1054 maar had geen erfgenaam. Volgens de overlevering droomde hij op een nacht van Quan The Am Bo Tat. En echt waar, in zijn droom schonk de Godin van Genade hem een zoon.

Daarna trouwde de keizer met een jonge boerendochter en kregen ze samen een troonopvolger. Om 'voor dit evenement' zijn dank te tonen, lied hij een pagoda op één zuil optrekken. Het staat symbool voor de lotus, een bloem die 'puur en zuiver' rijst 'uit een zee van zorgen'.

Vlak voor ze de aftocht moesten blazen, vernielden de Fransen nog snel deze tempel. De Vietnamese regering herbouwde de pagoda, lees ik nog voor.  

'Dankbaarheid voor welk evenement?' vragen de kinderen zich af. 'Voor de droom? Voor zijn zoon? De nachten met het plattelandsmeisje? Jakkes!'

Het museum

We bezoeken eerst de afdeling over de 'karakteristieken' van Ho Chi Minh. Wist U dat die zelfs in de eindtermen staan?

Leerlingen moeten zoveel mogelijk op Nonkel Ho lijken. Ze moeten zo menslievend zijn als hij en hetzelfde rechtvaardigheidsgevoel ontwikkelen. Loyaal zijn aan het vaderland en opkomen voor anderen. Verder moeten leerlingen dezelfde scherpe intelligentie hebben en breed geïnteresseerd zijn in cultuur (en dan vooral literatuur en poëzie). Ze moeten sportief en dapper zijn en ook nog eens bescheiden en goedhartig van aard. 

In het museum zien we inderdaad een troep leerlingen. Blauw uniform en bijzonder luid. Hoe snel die van infobord naar infobord fladderen, kan ik bijna niet geloven dat ze alles opslaan. Maar de foto's bij zijn standbeeld zijn getrokken! En in het jaarplan kan dit bezoek afgevinkt worden!

We begrijpen het wel, het is ook telkens hetzelfde verhaal. Als wij de propaganda al kunnen voorspellen, hoe moet het dan zijn voor leerlingen die dat elke dag horen? Hoe het allemaal omschreven staat is soms ook echt wel grappig. De leider zei bijvoorbeeld dat dat ze de eerste slag (in 1944) moesten winnen en dus deden ze dat.

Zijn persoonlijke voorwerpen tonen dat hij verder wel altijd eenvoudig is gebleven. Ha! Zoon van een ambtenaar van de keizer in Huế, hogere studies afgerond en als jonge gast naar Europa gereisd, maar verder wel gewoon 'een Vietnamees onder de Vietnamezen'. Kijk maar naar zijn sandalen! Gemaakt uit oude autobanden! Zie hoe bescheiden!

In de winkel van het museum verkopen ze kleine sandalen als sleutelhanger. Nu winstbejag ook in Vietnam deel van het dagelijks leven is geworden, zouden ze nog veel meer kunnen verkopen. Groene potloden en zwarte pennen, bijvoorbeeld. Of gladde keien, van de soort die Ho op zijn papierstapel legde. Gratis uit de eerste de beste rivier te halen, 100.000 đồng pure winst.

En ik vraag me af of Ho zich voor deze personencultus zou omdraaien in zijn graf. En wat als ik beroemd zou worden? Zouden mijn steen, pen en potlood dan ook in een museum belanden? Moet dat nu echt?

Op de bovenste verdieping een bijzonder cryptische en chaotische collectie. Goed om even door te fladderen, die leerlingen hebben gelijk. (Dit zegt de reisgids erover.)

Het huis van nonkel Ho

Omdat leider Ho steeds meer tijd in de hoofdstad moest doorbrengen, bouwde de Partij hier zijn huis na. Midden in de hoofdstad, vlakbij een meer ... Alsof de communisten ook geomantiek toepasten.

Je kunt het huis zelf niet bezoeken, een blik door open ramen en deuren moet volstaan. Nu is zelfs de buitenkant afgesloten. Toch kunnen we het ons wel ongeveer voorstellen. Houten galerij op de eerste verdieping, dikke houten zuilen, overhangend dak.

Bordjes manen aan om niet stil te staan. Meestal moet het hier onaangenaam druk zijn. Nu er niets te zien is, is er bijna niemand. In de verte komt de troep schoolkinderen er weer aan. Sommigen giechelen blij. Nu kunnen ze weer hun Engels oefenen!

'Hello, how are you? Where are you from? Have a nice day.' De leerkrachten zeggen hun leerlingen dat ze ons met rust moeten laten. Dat ze bij elkaar moeten blijven. Het bordje op de brug negeren ze straal. 'Blijf doorlopen a.u.b!' Daar staan ze stil om een foto te nemen.

Tegen dan is het 11u30. De garage met auto's van Ho Chi Minh slaan we over. Het is te heet, we willen terug door de veiligheidscanner naar buiten en onze mondmaskers afzetten. Snel in een taxi met ijskoude lucht.

          

Hanoi by night

De tempel. De brommers. De hitte. Het leven op het voetpad. 

Hanoi in kleur

Om de hoek kun je bamboeladders kopen. Iets verderop de IJzerstraat, waar allerlei metalen rekken uitgestald staan en de kinderen voor het eerst in hun leven een smid aan het werk zien. Er worden vuurkorven, barbecue stelsels en patrouillekisten verkocht. Verderop allerlei doe-het-zelf materiaal.

Daarachter de straat met kledingwinkels. Doorwandelen tot de straat met naaigaren, knopen en applicaties. Verderop stoffen aan de lopende meter.  

Parallel ligt de straat met de oude apothekers. Het ruikt er naar tijgerbalsem en gedroogde kruiden. Ik gluur graag naar binnen, de oude houten ladekasten zijn erg mooi. De straat met tempeltoebehoren is ook heel mooi. Gongs en goeden Boeddhabeeldjes.

Links afslaan, dan kom je in de straat met knutselgerief. Er hangen slingers, er staan dikke rollen vilt en er liggen hoge stapels glitterpapier. Loopt door tot in de straat met plastic speelgoed. Autootjes, poppen, mini kookgerief. 

Een straat verder is de Lichtstraat. Staande lampen, hanglampen, neonletters, stroboscoop. Wie briefpapier en bijhorende envelop zoekt, moet in de straat van ons hotel zijn. Trouwuitnodigingen zijn duidelijk bijzonder populair. Verderop de straat met ventilatoren. Daartussen de straat voor telefoonhoesjes. En die voor (zonne)brillen.

Dat is de oude wijk van Hanoi. Nieuwe winkels en oude ambachten door elkaar, maar wel netjes gesorteerd per straat. Mijn favoriet is de straat waar je vals fruit kunt kopen. Bedoeld voor sapverkopers, om de (vaak piepkleine) etalage van hun kraampje op te fleuren.

Niet alleen die kraampjes worden er beter van, de hele straat doet watertanden. Zo veel kleur! Mijn humeur wordt er beter van.

Hanoi in zwart-wit

Eén van de foto's hierboven had niet eens een filter nodig, die stond vanzelf al in zwart-wit. Wanneer we bij valavond in Hanoi aankomen, weten we meteen waarheen. Eerst daar een bành mí, als dessert chè bij 4 Mùa, letterlijk: Vier Seizoenen.

Chè is iets tussen pudding en soep, koud en zoet. Als dat al raar klinkt, dan kunt U waarschijnlijk bijna niet geloven dat ze er ook nog bonen of jelly bij doen. Of allebei. En toch smaakt het zó lekker. Verfrissend en zacht tegelijk.

Oh, hartjes voor Hanoi. En hoe het een beetje troost. Normaal kregen we deze zomer zeventien mensen op bezoek. Allemaal afgelast, ons humeur toont alle tinten grijs. 

We gaan nu zelf op reis. Bekende delen van Vietnam nog een beetje verder verkennen... (zoals vorige zomer, terwijl Allerliefste in de hoofdstad vergadert). En binnen een paar dagen ook onbekend gebied ontdekken.

              

Bún chả & Obama

Het team van Allerliefste zet een nieuw project op in Hanoi. Rond spelenderwijs leren. Dat betekent kantoor zoeken, sollicitaties afnemen, met nieuwe partnerorganisatie en het ministerie van onderwijs afspreken.

Hij pendelt dus naar de hoofdstad heen en weer. En dat is niet dezelfde afstand als naar Brussel, eerder alsof hij naar Barcelona zou gaan. Hij blijft slapen en wij doen wat we altijd doen als hij van huis is. Een lief briefje tussen zijn bagage verstoppen en berichten over en weer sturen.

Veel foto's ook. Voor Lukas: het vliegtuig, de brommers, alle verkeer. Voor mij: plekken waar we samen geweest zijn. Voor Jana: het eten. En dat hij een keer bún chả geproefd heeft in een kraampje waar Obama ook gegeten heeft. Dat moet de beste bún chả ter wereld zijn!

Probleem is dat er wel meer zijn die dat beweren. Heb ik in mijn handtas dus echt een servet van het restaurant waar Obama ooit bún chả at? Ik denk van wel. En indien niet, dan moet ik toch altijd even glimlachen als ik het ding al roefelend in mijn handtas tegenkom.

Natuurlijk, nog liever dan zo'n souvenir heb ik Allerliefste hier terug thuis. Gelukkig blijft het hoofdkantoor in Đà Nẵng. 

Hanoi - 3 dagen (4 nachten) - what to do - met en zonder kinderen

Ik weet dat er een paar aan het plannen zijn. En dat ze misschien eerst naar het Noorden reizen, vooraleer naar ons af te zakken. Oh, wat kijken wij daar naar uit!

Voor die planners en iedereen die hier terecht komt, heb ik onze drie dagen (en vier nachten) in Hanoi helemaal uitgeschreven. Wat kunt U zoal doen in de hoofdstad van Vietnam, met en zonder kinderen? Klik door, bekijk de foto's achter elke link, lees het verhaal en kom af.

DOEN

Treinstraat - al was het maar om kroonkurken op de sporen te leggen
*** Met kinderen! 

Old quarter - slenteren, je ogen uitkijken, sfeer inademen
*** Met kinderen! 

Women's museum - waar wij tijd te kort kwamen
*** Moeilijk in te schatten of dit met kinderen te doen is... Die van ons zijn 11 en 9 en breed geïnteresseerd, bovendien kunnen ze ondertussen goed Engels. Ik weet niet of dit museum even boeiend is als je de uitleg niet begrijpt. (In dat geval misschien vooral de bovenste verdieping, afdeling mode.)  

Military museum - de collectie aan de buitenkant volstaat misschien 
*** Klik door om in te schatten of U dat met kinderen wil doen. Voor jonge en/of gevoelige kijkers is niet alles even geschikt. 

Ho Chi Minh complex - over de middag gesloten, dus check de openingsuren

*** Met kinderen!

Edit zomer 2020: over het plein wandelen is leuk, de rest van de site geen absolute must 

Fine Arts museum - het MSK van Hanoi, zowel wat kunst als gebouw betreft
*** Met kinderen, als ze al eens een museum of twee gedaan hebben en/of van kunst houden. Kan voor het militair museum een heel goed alternatief zijn, kunst toont de gruwelen van de oorlog iets meer impliciet.  

Hoan Kiem lake - op elk moment van de dag
*** Met kinderen! 

Temple of Literature - daarnaar willen wij nog eens terug
*** Met kinderen!

Trein- en brommerbrug - avondwandeling
*** Met kinderen!  

Street food tour - onze avond met Hanoi Kids
*** Ja! als uw kinderen graag nieuwe (soms vreemde) smaken leren kennen. En ja! als ze wat Engels willen oefenen. Anders niet...

Waterpoppentheater - een avond plezier à la Pierke Pierlala
*** Met kinderen!

Maison Centrale - een kaartje voor de gevangenis
*** Idem. Klik door om in te schatten of u dat met kinderen haalbaar vindt. 

Nog op ons verlanglijstje: Halong Bay en het etnologisch museum. Beide schijnen de moeite te zijn, maar kregen we niet ingepast. Een volgende keer, dan breng ik ook daarvan verslag uit.

ETEN & DRINKEN 

4 P's, niet zomaar een pizzaketen, U moet eens naar de menu kijken... In Hanoi hebben ze een restaurant vlakbij het meer van Hoàn Kiếm, ideaal voor een avond met waterpoppentheater en slenteren. Reserveer minstens een week op voorhand, zeker wanneer het om een avond in het weekend gaat.

Koto, een bijzonder chique sociaal restaurant. Chique omdat het naar Vietnamese normen wel duur is. (Reken op minstens 10 euro per persoon, voor haute cuisine - een fusion tussen Westerse en Aziatische smaken. Naar Europese normen valt dat bedrag eigenlijk nog steeds mee.) Sociaal omdat het kwetsbare jongeren een restaurant opleiding geeft. Vlakbij de tempel van de literatuur.

Banh Mi 25, de lekkerste broodjes in de oude wijk. Beide keren dat wij er kwamen niet eens in de rij moeten staan!

In de oude wijk (old quarter) en rond het meer van Hoan Kiem wandel je langs eindeloos veel kraampjes waar fruitsappen en ijs in alle kleuren en smaken verkocht worden. En nog maar eens herhalen: neem een street food tour met Hanoi Kids.

SLAPEN

Wij sliepen in het Rising Dragon Hotel. Goed gelegen in oude wijk van Hanoi, met supervriendelijke medewerkers die beter Engels spreken dan in het hotel waar Allerliefste meestal verblijft als hij in de hoofdstad vergaderingen heeft.

Niet al te grote maar wel propere kamers met matrassen die zacht genoeg zijn, een niet onbelangrijk criterium in het Vietnam van we-slapen-het-liefst-op-een-plank.

En het beste van al, op de allerhoogste verdieping - de lift stopt eronder, je moet nog één trap nemen - liggen twee kamers in een hoek in de gang. Elke kamer heeft zijn eigen deur, maar de hoek zelf heeft ook nog eens een deur. Met andere woorden, als je die dicht doet kun je de kamers open laten en heb je je eigen 'studio' met twee kamers, apart en toch verbonden. Ideaal voor een gezin.

Dit bericht is op geen enkele manier gesponsord. Maar de volgende keer vraag ik bepaalde musea, restaurants en het hotel misschien wel om korting...     
   

Old Quarter

Dat deze stad mij meer charmeert dan ik verwacht had, zeg ik 's avonds tegen Allerliefste. Overdag, terwijl hij de ene na de andere vergadering afwerkt, trek ik er met de kinderen op uit. Na het werk slenteren we met ons vieren door de oude wijk. 'Niet dat ik hier zou willen wonen, veel te druk. Maar om even cultuur op te doen en de sfeer in te ademen is het een bijzonder aangename, levendige stad.'

'Echt waar?' vraagt hij. Hij houdt van grootsteden, ik niet altijd.
'Ja,' zeg ik. 'Kijk eens naar de eerste verdieping.'

Hier en daar staan de huizen in de oude wijk nog in hun volle, vroegere glorie. Oude apothekerskasten in een winkeltje vol kruiden, bijvoorbeeld. De meeste oude huizen hebben flikkerend neon aan de gevel en een rolluik in plaats van twee houten ramen. Omgebouwd tot eettent met plastic stoelen, winkel, workshop. Dat heeft zo zijn eigen charme.

Vanaf de eerste verdieping zie je hoe het ooit geweest moet zijn. Parijse statigheid, met Aziatische elementen en heel veel gevelgroen. 'Kijk eens naar boven,' zeg ik dus de hele tijd. 

We wandelen waarschijnlijk een beetje gek, zo met ons hoofd naar boven gericht. Want tegelijk moeten we natuurlijk ook het voetpad in de gaten blijven houden, om op tijd bomen en brommers te ontwijken die daar geparkeerd staan. Plus de tempels tussen de huizen!

Zo klein dat we ze soms zomaar voorbij lopen. Goed onderhouden en nog steeds actief, het is niet omdat dit een moderne miljoenenstad is dat Boeddha minder belangrijk zou zijn. En ook dat vind ik iets hebben, hoe ze in Hanoi op weg naar kantoor nog snel even wierook branden.

Zou dat verklaren waarom Hanoi zo rustig en vriendelijk is? Het komt misschien omdat we telkens weer naar de oude wijk terugkomen... Ons hotel ligt ver weg van de grote wolkenkrabbers en de oude wijk bruist wel bijzonder levendig, maar op een gezellige manier: alles is hier op mensenmaat.

En toch kan dat niet de volledige verklaring zijn. Zelfs als we ons in de verkeersgekte begeven, op weg naar musea of het meer van Hoàn Kiếm, en ook wanneer we op het einde van de treinbrug op een drukke baan (met de mozaïeken van De Mol!) op een taxi staan te wachten, zijn die van Hanoi precies altijd op hun gemak en goedgezind.

Echt. Dat deze stad mij meer charmeert dan ik verwacht had, zeg ik 's avonds nog maar eens tegen Allerliefste. Nu al de vierde avond op rij. Morgen checken we uit, maar we komen terug.
    

Waterpoppentheater

Hierboven een prentje van het internet. Want wie tijdens de voorstelling foto's wil nemen, moet extra betalen. Ik weet al hoe dat gaat: te weinig licht, onscherpe beelden en ik zit maar half in de voorstelling.

Stel U voor dat u in uw lokale culturele kring de poppenkast van Pierke Pierlala zou moeten fotograferen, terwijl de volwassenen grinniken en de kinderen 'pas op, achter u!' roepen. Dan wilt U toch niet op het juiste beeld jagen, maar gewoon mee lachen?

De vergelijking met Pierke Pierlala houdt eigenlijk wel steek. Deze vorm van Aziatisch poppentheater ontstond rond 1100 in de rijstvelden van de grote delta's. Wanneer de velden onder water stonden, strekten de spelers - tot aan hun middel in het water, eerst achter een scherm, later vanuit een speciaal daarvoor gebouwde pagode - onder het oppervlak hun lange stokken uit. Aan het einde daarvan een gelakte houten pop die boven het water uitsteekt.

Die kleurrijk geverfde houten poppen, dat waren (zijn) volksfiguren die met schokkerige bewegingen scènes uit het dagelijkse leven uitbeelden. Een roeiwedstrijd, huiselijke ruzie, diploma uitreiking, kikkervangst. Een boer vist in plaats van vis zijn vriend uit het water en een eendenhoeder krijgt de vos maar niet te pakken.

Houten pop, onhandig grappige bewegingen, slapstick humor en een bijna onbedwingbare drang om 'komaan, rapper!' of 'oeioeioei' te roepen ... Herkenbaar? Pure Pierke Pierlala! Ik merk het aan Lukas. Omdat de tribune net iets te vlak is, kan hij niet voorbij de schouders van de volwassene voor hem kijken. Lukas ziet bijna niets van de poppen die laag bij de grond (bij het water) bewegen, ik neem hem op mijn schoot.

De hele voorstelling lang wiebelt hij op mijn bovenbenen heen en weer, op en neer. Daar komt nog een draak! Wow, die spuwen echt vuur!! Wat zitten die feniksen samen onder water te foefelen? Oh, er floept een ei naar de oppervlakte. Hé, nu vertellen ze dat verhaal van de schildpad die het gouden zwaard komt ophalen! En daar komt de Vietnamese eenhoorn, een soort leeuwendraakhond met een hoorn (of twee) op het hoofd.

De vier heilige mythische dieren van Vietnam passeren de revue. Een handvol dagelijkse, rurale scènes. Een paar belangrijke rituelen. En de dans van de elfen, dat is de internetfoto hierboven. Op die foto niet te zien zijn de zangers en zangeressen die links en rechts van de waterbak zitten. Elke scène wordt begeleidt door gongs, trommels, bamboefluiten, hoorns, xylofonen en een éénsnarige sitar. Een solo op dat laatste instrument is redelijk indrukwekkend.

Waterpoppentheater is een kleurrijke, goede kennismaking met Vietnamese cultuur én muziek. En voor wie van Pierke Pierlala houdt, van onversneden volksvertier, ook nog eens heel leuk. Voor een show van hoog niveau kun je in Hanoi naar het Thang Long Water Puppet Theatre. Op hun website vindt U nog meer achtergrond informatie, foto's en uitleg bij enkele cruciale karakters en scènes.

En tickets. Er zijn vijf voorstellingen per dag en die raken vaak snel uitverkocht. Koop uw ticket dus een dag of twee op voorhand, aan het loket aan de buitenkant van het theater. Prijzen variëren van 100.000 tot 200.000 VND per persoon, kinderen betalen evenveel.

Met een ticket van 150.000 VND zit U in het middenblok. De plaatsen daar zijn even goed als de duurdere stoelen op pakweg de derde rij. Een ticket van 200.000 VND dient enkel als het U effectief een plaats op de allereerste rij garandeert, anders maakt het niet echt een verschil.

In het weekend kunt U na de voorstelling van 18u30 aan het meer van Hoàn Kiếm nog een hele avond slenteren en genieten van bruisend, lokaal Hanoi.  
      

Een kaartje voor de gevangenis

'Kom,' zegt Jana hierboven. 'We hebben ons ticket, we kunnen naar de gevangenis.'
'Kom,' zegt Lukas op de foto hieronder. 'Naar het volgende audiofragment.'



Dit museum huist in de resterende cellen van een Maison Centrale, zoals de Fransen hun gevangenissen in Vietnam noemden. Dat van Hanoi werd eind 19e eeuw gebouwd. In praktijk noemde iedereen dit tuchthuis Hỏa Lò, naar de straat waarin het stond en waar ovens verkocht werden.

De straatnaam, eigenlijk hout- en koolvuur, werd in de volksmond als hellegat vertaald. We zien ellende na ellende, horen gruwelverhaal na gruwelverhaal. Overbevolking en ondervoeding. Slechte hygiëne en epidemieën. Martelwerktuigen en overlevingsstrategieën.

In de isolatiecel een hellend stenen vlak met aan de hogere kant ketens voor de voeten van een opstandige gevangene. Die moest dag en nacht rechtop proberen blijven zitten, met de benen schuin naar boven. Wie vermoeid ging neerliggen, kreeg met de voeten omhoog teveel bloed naar de hersenen. Sommige gevangen moesten dat wekenlang volhouden, vaak stierven ze nadien alsnog.

En was het niet in de isolatiecel, dan onder de guillotine. Speciaal uit Parijs laten overkomen.

Onder het Franse bewind hadden de politieke gevangenen in Vietnam - de meesten aanhangers van het communistisch gedachtegoed, betrokken bij de Partij - het zwaarder dan moordenaars en criminelen.

In het vrouwenblok was het niet veel beter. In de barre omstandigheden groeiden kinderen op. Ook daar werd elke opstand hardhandig neergeslagen.

Wat mij verbaast is dat die opstanden maar bleven komen. Er waren voortdurend stakingen, samenzweringen, ontsnappingspogingen. Er werd propaganda gesmokkeld. Met het sap van bomen werden 's nachts politieke boodschappen geschreven. Clandestiene lessen waardoor het communistisch vuur en trouw aan de Partij bleven smeulen. Elke keer Franse bewakers hen betrapten, waren ze er gloeiend bij.

Hoe die Fransen hun gevangenen behandelden... Onmenselijk! Onrechtvaardig! De boodschap klinkt luid en duidelijk door het hele museum. Toen het aan de Vietnamezen was om tijdens de oorlog Amerikaanse gevangenen te bewaken, deden zij dat véél beter.

Amerikanen noemden de gevangenis zelfs Hanoi Hilton! Dat dat ironisch was, dat hebben de Vietnamezen precies niet helemaal begrepen. Want natuurlijk was krijgsgevangen zijn geen kerstfeest. Ook toen waren de omstandigheden ondermaats en werd er gemarteld. 

Gevangen ben je liever niet. Als ik 's avonds naar de foto's kijk merk ik vooral ramen, alsof ik in die korte tijd dat wij daar waren al naar buiten verlangde.

Foto's van ramen en de boom op de binnenplaats. Door mijn koptelefoon hoor ik hoe belangrijk die amandelboom voor veel gevangenen geweest is. Zijn vruchten verlichtten de honger, het sap van zijn bladeren de pijn van folterwonden. Twijgjes werden als pen gebruikt, uit een tak is ooit zelfs een muziekinstrument gemaakt.

Voor ik naar het volgende blok ga, blijf ik zelf ook lang bij die boom hangen. Bron van voedsel, medicijnen en troost, dat kan ik me voorstellen.



Dit puzzelstuk van de Vietnamese geschiedenis is behoorlijk indrukwekkend. Vanuit alweer een andere invalshoek geeft het een goed - maar zeker niet objectief -  beeld van het Franse koloniale tijdperk en de Amerikaanse oorlog.

Tickets kosten 30.000 VND, gratis voor kinderen onder 10 jaar.