maandag 9 december 2019

Bún chả & Obama

Het team van Allerliefste zet een nieuw project op in Hanoi. Rond spelenderwijs leren. Dat betekent kantoor zoeken, sollicitaties afnemen, met nieuwe partnerorganisatie en het ministerie van onderwijs afspreken.

Hij pendelt dus naar de hoofdstad heen en weer. En dat is niet dezelfde afstand als naar Brussel, eerder alsof hij naar Barcelona zou gaan. Hij blijft slapen en wij doen wat we altijd doen als hij van huis is. Een lief briefje tussen zijn bagage verstoppen en berichten over en weer sturen.

Veel foto's ook. Voor Lukas: het vliegtuig, de brommers, alle verkeer. Voor mij: plekken waar we samen geweest zijn. Voor Jana: het eten. En dat hij een keer bún chả geproefd heeft in een kraampje waar Obama ook gegeten heeft. Dat moet de beste bún chả ter wereld zijn!

Probleem is dat er wel meer zijn die dat beweren. Heb ik in mijn handtas dus echt een servet van het restaurant waar Obama ooit bún chả at? Ik denk van wel. En indien niet, dan moet ik toch altijd even glimlachen als ik het ding al roefelend in mijn handtas tegenkom.

Natuurlijk, nog liever dan zo'n souvenir heb ik Allerliefste hier terug thuis. Gelukkig blijft het hoofdkantoor in Đà Nẵng. 



vrijdag 6 december 2019

Billy Jeans

Meng de Aziatische voorliefde voor selfie opportunities in mooie decors met de onverschilligheid voor al dan niet authentiek, en je krijgt hier - in Hội An! - themaparken vol Hội An.

We hadden het al gehoord: ergens op een eiland en ergens binnen in een grote loods zijn de historische gele gevels nagebouwd voor toeristen. Binnen een straal van luttele kilometers kun je hier dus kiezen tussen het origineel en het duplicaat. Dat laatste is mooi verlicht, niet te druk, erg comfortabel. Droog als het regent en lekker fris als het buiten zindert. 

Wij gingen naar het eiland. Met een handvol leerkrachten en alle oudere leerlingen van de internationale school. Die van het secundair voeren in de lente namelijk hun eigen stuk op. Alice in Wonderland, de hoofdrol is door een Koreaanse weggekaapt, de dochter wordt verteller.

'Inspiratie opdoen' was officieel het doel van ons bezoek. Tijdens het (gratis) voorprogramma van de (betalende) show: decor en kostuums kijken, dansers observeren, ideeën opdoen. En of ze ideeën opgedaan hebben! 


De acteurs van Hoi An Impression speelden lieflijk traditionele dorpscènes na. Bij de waterput, op het plein, in de ninja-school. Een paar politieke gebeurtenissen, zoals een gearrangeerd huwelijk tussen Vietnam-Japan-China. (Hoe die driehoeksverhouding precies in elkaar zat, was mij niet helemaal duidelijk.) En het grootstedelijk leven. 

Het bordeel met dronkenlappen en meisjes van plezier was nog redelijk subtiel, met een beetje goede wil kon je er ook grapjassen en danseressen in zien. Het volgende tafereel was veel minder subtiel. Eerst klonk de Vietnamese versie van Billy Jean door de luidsprekers. Billy Jeans. Daarna ging het over op nog-steeds-de-grootste-hit van Britney Spears. U weet wel, met die clip waarin ze als kortgerokt schoolmeisje door de gangen huppelt. 

De acterende scholieren waren zo mogelijk nog korter gerokt. De das die ze hier als deel van het uniform dragen, werd al snel losgeknoopt en als soort-van-attribuut gebruikt. U kunt zich daar wel iets bij voorstellen. De directeur draaide zich met grote ogen naar ons, die enkele ouders die mee waren. De leerkrachten keken verschrikt naar hun leerlingen en naar Lukas, een van de weinige primary kinderen die mee waren. 

'Oei, dit was niet de bedoeling.' Wij haalden onze schouders, lachten het weg. Voorzichtig polsend zei ik: 'Op een manier is het misschien nog hoopgevend, dat zo'n themapark niet alleen fake vroeger uitbeeldt maar ook very real hier en nu.' 

maandag 2 december 2019

Was het verkeer in het echt maar zo grappig als dit kaartspel

Tweede keer december in Vietnam, we weten ondertussen hoe het gaat. Ambassade inschakelen, bestellingen plaatsen, gemeenschap van de Lage Landen optrommelen, feest. En thuis ...

Omdat tekeningen moeilijk in een slipper passen en we hier geen andere schoenen hebben, regenlaarzen! Wortels noch suikerklontjes, volgens hen blijft Slechtweervandaag beter in België. Te warm voor het paard en te warm voor een kopje koffie zetten ze grote flessen spuitwater klaar.

Omdat chocolade smelt en mieren ook 's nachts speculaaskoeken weten te vinden, komt Sinterklaas pas in de vroege ochtend. Willen ze een verrassing, dan moeten de kinderen lang in bed blijven liggen.

Die verrassing, dat is iets kleins. We zijn met 500 kilogram naar Vietnam gekomen, ooit keren we met 500 kilogram terug naar België. Veel spullen accumuleren kunnen we ons hier niet permitteren! Vorig jaar iets dat in Hội An mag achterblijven, dit jaar iets dat desnoods in de handbagage past.



Traffic oi! Een kaartspel van Vietnam Themed Games. Laveer door de grappige verkeerschaos en doorkruis om ter snelst Vietnam. Wie met zijn fiets, scooter, brommer, auto, busje en vliegtuig als eerste 1000 kilometer haalt, is gewonnen. Maar kijk uit voor een platte band, een lege tank, rood licht en andere pech onderweg. Je kunt je tegenspelers vertragen en zelf veiligheidskaarten verzamelen om je tegen dit soort onheil te beschermen.

Eenmaal je alle regels doorhebt, speelt het zo vlot als UNO. Je moet een beetje geluk hebben en een beetje nadenken, maar gelukkig ook weer niet te veel. Het allerleukste is dat we ons echt kunnen voorstellen hoe we door de drukke straten en langs de rijstvelden rijden.

Hé, dat is het Crazy House in Đà Lạt! Het gat in het wegdek, dat is op de brug onderweg naar Cao Hồng Lãnh! Haha, de vuurspuwende draak van Đà Nẵng. Oh, het mooie Noorden! Alle kaarten passen aan elkaar, als Lukas alleen wil spelen maakt hij er één lange puzzel van. Eén uitgestrekt landschap.

Ze hebben niet gekregen wat ze in hun brief vroegen, maar zijn hiermee ook heel content. Sinterklaas heeft goed gegokt.
    

zondag 1 december 2019

Stafhouder

In de nieuwe reeks rond Sinterklaas hadden we de functie al zien passeren. Dus toen op het feest gevraagd werd wie kon helpen, vrijwilligde Lukas meteen.


Behalve dat de Pieten wel héél veel roet ophadden, bedacht ik nog dat dit misschien ook een interessante kwestie is voor een extra aflevering in de nieuwe Sintreeks:

Zetten kinderen in het buitenland ook hun schoen? Wie haalt daar de brieven op? Krijgen ze speelgoed? En reist Sinterklaas daarvoor dan echt de hele wereld rond? Wanneer en hoe?

Wij dachten ... Over land, waarschijnlijk met een jeep, om elke regio te kunnen bezoeken ... In de periode tussen de aankomst in Antwerpen en de nacht van 5 op 6 december ... Misschien dat de Sint er dan een week of twee tussenuit trekt, terwijl Conchita en konsoorten alles verder voorbereiden?

De dingen die we hier samen met onze kroost verzinnen! Niet dat we het verhaal kost wat kost willen rekken. Als ze zich afvragen hoe de Sint in huizen zonder schoorsteen binnen raakt, waar al dat speelgoed vandaan komt en waarom ze niet altijd krijgen wat ze in hun brieven verlangen, hebben wij altijd al naar hun ideeën gepolst. 'Hoe zit dat volgens jou in elkaar? Ja, dat is misschien wel een beetje vreemd.'

De magische periode duurt al bij al maar kort. Rond driejarige leeftijd beseffen ze voor het eerst wat er gaande is, vanaf de vijfde verjaardag kunnen ze er echt naar uitkijken, in het tweede leerjaar beginnen ze vaak al te twijfelen. Rond die tijd ontdekte de dochter hoe het in elkaar zit, en bijna ook de zoon. Maar toen vertrokken we naar Vietnam!

Hier in het buitenland zien we geen honderden slecht geklede hulp Sinten, worden we niet met speelgoedreclame om de oren geslagen, kennen we geen oudere kinderen die het geheim verklappen en ook geen Belgische kinderen bij wie de Sint helemaal niet langskomt.

Omdat niets doet twijfelen, kunnen kinderen in het buitenland doorgaans iets langer van de magie genieten. Ja, magie. In de kranten mag een conservatieve filosoof beweren wat hij wil, zolang we de vragen van onze kinderen serieus nemen - hier wordt geen leugen op leugen gestapeld, dissen we niet de ene onmogelijke verklaring na de andere op - en zolang het een onvoorwaardelijk feest is - hier bestaan geen stoute kinderen en moeten in ruil geen tuutjes gegeven worden - denk ik niet dat Sinterklaas hen permanente schade berokkent.

'We hebben jou een verhaal verteld,' zo zullen we het onze stafhouder uitleggen wanneer hij het magisch denken verliest en dé waarheid ontdekt. Of wanneer het hem zelf moeten vertellen. Omdat hij toch echt te groot wordt, en terug thuis tussen wereldwijze leeftijdsgenoten moet passen.

'Het was een sprookje waar jij elk jaar helemaal in opging. Een toneelstuk waarin wij en alle andere volwassenen een rol gespeeld hebben. Omdat het elk jaar opnieuw heerlijk was. Voor jou, maar ook voor ons. Wij vonden het altijd zo mooi om te zien hoe jij in het verhaal dook, en fijn om ook onszelf nog eens in een kinderverhaal te kunnen onderdompelen.'

Is het een keiharde leugen als zelfs het avondjournaal op de openbare omroep eraan meedoet? Of is 6 december het historisch gegroeide en cultureel geëvolueerde geschenk van een samenleving die haar kinderen één keer per jaar - en liefst allemaal samen - een magisch (en inclusief!) feest wil geven?

Misschien dat ik mijn mening ooit moet bijsturen, maar voorlopig geloof ik graag dat laatste. Dat zes december een datum ten dienste van de verwondering is
      

woensdag 27 november 2019

Strongest common commitment





Als ik haar opvraag, verbetert ze mij. Isosceles moet je obviously niet als izooskeeles uitspreken. Ik pols naar de eigenschappen van elke driehoek en of ze nog weet hoe die in het Nederlands heten. Gelijkbenige, gelijkzijdige, rechthoekige, stompe, scherpe. Voor zover ik weet hebben wij voor een scalene driehoek geen aparte term.

Probleem is dat de doorsnee vertaalrobot niet altijd met de juiste wetenschappelijk benaming komt. Neem nu chemie, voor het precieze verschil tussen solute, solvent, solution en saturated solution en de Nederlandse begrippen van al die mengsels moeten wij diep in het internet graven. Soms haal ik er de eindtermen van het Vlaams secundair onderwijs bij, de lijst voor de alfawetenschappen hebben we gelukkig niet voor niets vertaald.

Verrassend vaak echter herinner ik me de woorden van toen ik zelf nog op de schoolbanken zat. Lowest common multiple is het kleinste gemeen veelvoud, k.g.v. Highest common factor is de grootste gemene deler, g.g.d. Alle kennis komt terug!

Ik weet zelfs nog hoe we equations oplosten, vergelijkingen met één of twee onbekenden. De verschillende stappen schrijven leerlingen in België onder elkaar, toch? Je moet de onbekende isoleren en al de rest naar de andere kant van het gelijkheidsteken proberen krijgen. Hier gebeurt dat anders, heel verwarrend.

Omdat we - ooit - terug naar huis gaan, willen de kinderen hun vakken op alle mogelijke manieren kunnen. The British international way én op de Belgische manier. (Lukas zegt soms 'onze weg', een van die typische fouten die erin sluipt.) Als ze huiswerk maken of toetsen leren, doen we dus altijd dubbel werk.

Het vooruitzicht van een school in Gent versterkt de motivatie nogal. Bij hen, maar ook bij mij. Ik spendeer best veel tijd aan hun schoolwerk, dat is hier een engagement van het hele gezin. Strongest common commitment, dat daar in de bètawetenschappen nog geen term voor bestaat!
     

dinsdag 26 november 2019

Madame Nguyen

Ludovic Laroue stuurde net een mailtje naar Mme Nguyen. Hij had in de krant een annonske gezien en wil nu graag een rendez-vous fiksen. Of hij de voituur kon zien? Hij heeft namelijk interesse.

Op de internationale school geef ik twee uren per week Frans. Aan mijn eigen kind, één op één. Met een cursus uit België.

In de klas spreek ik alleen maar Frans, geen vertalingen daar. Alleen wanneer ze thuis vocabulaire oefent, kom ik soms met een ezelsbruggetje. Het Gents is dankbaar en rez-de-chaussée kent ze nog, dat is de onderste knop in de lift van het oude appartement aan zee.



Met de uitspraak zit het dus meestal wel goed. Voor Franse leerkrachten in het eerste jaar van het Belgisch secundair onderwijs: madame Nguyen spreek je uit als Madame Ngein. Een beetje zoals de laatste lettergreep van pinguïn, gewoon pi laten vallen. 

En als u dan toch Frans geeft, heb ik nog een vraagje. Vindt U die cursus 'Le nouveau quartier français' ook zo goed? Mijn dochter vindt de werkbladen van de leukste die ze al gemaakt heeft, de posters behangen alle muren van ons klein lokaaltje en telkens we de spreekkaarten bovenhalen vind ik het spijtig dat er geen andere leerlingen zijn om scènes mee te spelen. We gebruiken de mica om oplossingen af te dekken, ik leer zelf ook bij en samen surfen we voor filmpjes, audio, (zelf)toetsen en extra oefeningen regelmatig naar het digitaal portaal. Ik heb tot nu toe nog bijna geen extra materiaal bijgemaakt...

Maar wat ik nog het beste vind, zijn de personages die in de dialoogjes voorkomen. In het quartier waar alles zich afspeelt, woont mère célébataire Emma met haar zoon Théo. Hij voetbalt op het pleintje met Choukri en Ali. Conciërge Robert helpt en repareert waar nodig. De eigenwijze Romane loopt stage bij een garage. Timéo gaat op vakantie naar de Provence. Inès Albaladejo belt voor een afspraak. En nu is er dus die mail naar Lili Nguyen.

Vrouw met Vietnamese wortels, zo zijn er wel meer in Frankrijk. Voormalige kolonie, weet U wel. J'aime bien cette diversité. De cursus toont het leven zoals het is, ergens in een wijk in Lille. Waar ook Minou en Milou lopen te miauwen.

Ik denk wel dat dat klopt. 
        

woensdag 20 november 2019

Er hangt iets nieuws aan onze muur

logo (c) March Gallery

Op de vernissage zou de kunstenaar zijn doeken toelichten. Omdat hij het liefst zijn werk voor zichzelf laat spreken, zou hij ook wat materiaal meebrengen. 'Het wordt niet echt een atelier,' zei de galerijhoudster, 'maar misschien kunnen jullie wel iets doén.'

Er valt in Hội An van alles te beleven maar - één - je moet het (meestal via via) te weten komen en - twee - je moet durven ingaan op bijzonder vage omschrijvingen. Wij hebben ondertussen geleerd om dat gewoon te doén.

'Hier. Inkt, borstel, water en papier.' We worden naar een tafel met vilten doek geleid. De galerijhoudster / gastvrouw legt een steen op elke hoek van de xuan.

Dat is papier gemaakt van iep, rijst en bamboe. Flinterdun, sterk en glad. Het favoriete oppervlak van penselen. En van de wind om mee te spelen.

'Zal ik er wat water over strijken?' vraagt die van de galerij. 'Ga daar nu eens met je penseel door.' De borstels zijn van hout en bamboe, dun tot heel dik, met haren van geit, konijn, varken, wezel, hert en mens. De inkt komt uit vulkanische steen. 

'Zie wat er nu gebeurt!' De kinderen glijden met het topje van hun borstels over het water. De meester stond erbij en keek ernaar. 


maandag 11 november 2019

12 1/5

Dat is een koperen jubileum. Ik plooi een draad - hartvormig, zijn initiaal - en zoek voor een bijhorende kaart de eigenschappen op. Chemie kan blijkbaar ook romantisch zijn. 

Overgangsmetalen wachten tot iemand hen komt halen. Als ze de ander gevonden hebben, smelten ze samen. Dat klopt! Buigzaam en met een zeer groot geleidingsvermogen voegen wij ons in onze legering al jaren naar elkaar. Thermisch en elektrisch, maar ook op alle andere vlakken, geleid de een de ander, de ander de een.

Laten we dat doen tot we aan platina zitten. 70 jaar samen en ook een overgangsmetaal.
    

vrijdag 8 november 2019

Nederlands knutseluurtje

Hoe graag ik ook knutsel, meestal zet ik mijn kinderen *ahum* leerlingen zelf aan het werk. Beter voor de cognitieve verwerking, denk ik dan. Als ze letterlijk met hun vingers bezig zijn, krijgen ze het hopelijk ook figuurlijk in de vingers.

De jongste maakte een boom, waarvan de stam misschien wel het belangrijkste is. Want stam + t, dat gebruik je voor jij + werkwoord en hij/zij/men/het/er + werkwoord. Niet voor werkwoord + jij! Dan is het gewoon stam.

Stam is de ik-vorm van het werkwoord, heb ik ook nog eens benadrukt. Stam is niet het werkwoord zonder -en. Denk maar aan reizen en de stam reis (ik reis). En schrijven, schrijf (ik schrijf). Idem dito is we/jullie/zij niet stam + en maar gewoon terug het volledige werkwoord. De infinitief.



Echt waar, hoe meer ik me als mamajuf in het Nederlands verdiep, hoe meer ik besef dat het voor anderstaligen aartsmoeilijk moet zijn. Met al zijn uitzondering en ingewikkelde spelling is het misschien wel zo taai als het Engels dat zij onder de knie moesten krijgen.

De oudste maakt twee signaalborden. Ze wil weten waarom. 'Dictee!' roep ik. En nog voor ze begint te zuchten, stop ik haar de twee borden in haar handen. 'Ik zeg de zinnen, jij luistert naar het werkwoord. Steek t of d in de hoogte. Of allebei.'

Inspiratie hier gehaald, op deze manier kun je op korte tijd heel veel zinnen oefenen. Jana vindt het leuk, zo actief. 'Mag ik eerst nog eens naar Lukas' werkwoordenboom kijken?' vraagt ze. 'Natuurlijk, daar dient hij voor.' Ondertussen juicht het in mijn hoofd. 'Mijn werkvormen werken!'

dinsdag 5 november 2019

Klinkerrobot, klankland

'Naar een eigentijdse didactiek voor ...' Dat las ik onlangs, toen ik zocht op 'goede vragen bij een oefening begrijpend lezen'. Het internet barst van de informatie, de voorbeelden, de oefeningen.

En toch kruipt er nog best veel tijd en werk in de voorbereiding van mijn lessen Nederlands. Want niet elke oefening is leeftijdsadequaat en hoewel ik de meeste taalregels goed ken en ook best veel uitleg vind, is dat nog niet hetzelfde als nieuwe leerstof aan iemand anders overbrengen, aanleren.

Mijn twee leerlingen moeten bovendien niet alleen andere dingen leren, ze leren ook op een andere manier. Didactiek in het lager onderwijs is iets anders dan in het secundair. Kortom, ik heb zwaar onderschat hoe intensief het is om de kinderen mijn eigen cursus Nederlands te geven.

'Maar vind je het ook leuk?' polst Allerliefste. Ja, eigenlijk doe ik dat wel graag. Taal is mijn ding en ergens diep in mij heb ik een leerkracht ontdekt. Elke keer ik mijn innerlijke juffrouw bovenhaal, kom ik met een nieuwe methodiek, een poster, knutselwerk.

Toen ik merkte dat die klinkerrobot niet echt werkt, bijvoorbeeld. 

  
Ik heb de robot uit haar Belgisch portfolio gelicht en mee naar hier verhuisd, maar merk tijdens de les hoe mijn *ahum* leerlingen zich altijd verliezen in de lange weg die ze moeten afleggen. Zeker voor een woord met meerdere klankstukken, is het lastig om elke keer die hele analyse te moeten maken.

Idem voor de versjes die ze vorig jaar gebruikten, voor langere woorden duurt dat gewoon te lang. Daarom bedacht ik - van wat ik me nog herinner uit mijn eigen derde leerjaar - een nieuw verhaal.



'Alle klanken zitten in klankland en willen daar het liefst uit ontsnappen. Probleem is dat de letterbewaker nogal lui is, de slagboom staat voortdurend open. Dus is van de lange aa alvast één a ontsnapt. Idem voor de lange oo, uu, ee, ie. Om te voorkomen dat ook de korte klanken ontsnappen, moet je zelf een soort slagboom maken. Op de luie letterbewaker kunnen we niet rekenen, dus zetten we twee medeklinkers achter een korte klank. Ziezo. De poort is gesloten, de korte o, a, e, u, i kunnen alvast niet meer ontsnappen.'

Bedoeling is dat ze - met mijn verhaal in hun achterhoofd, de show die ik daarbij verkoop - op den duur alleen nog maar op de klank moeten afgaan. Klinkt het lang, dan is het een open lettergreep waaruit de letters ontsnappen: pijltjeswoord. Klinkt het kort, dan moet je de lettergreep sluiten: dubbelzetter. Die termen die de kinderen op de Belgische basisschool geleerd hebben, staan ook op de tekening. Tegelijk werkt het verhaal ook met 'open' en 'gesloten', bij mij krijgen ze meteen de termen van het hoger taalonderwijs mee.

Dat weten de kinderen natuurlijk niet, zij vinden het leuk om de slagboom op en neer te bewegen, oefenen tegenwoordig graag op dubbelzetters en pijltjeswoorden.