zondag 20 januari 2019

Huishouden op zijn kop



Niet te geloven hoe vrolijk wij het huishouden doen. In een roze Hello Kitty keuken, alstublieft! Eentje zit met haar hoofd in de rijstkoker, een ander kind steelt taart uit de koelkast en moeder eet rustig een appel. Zo vlot gaat dat hier. 



Ook tijdens de ochtendspits in de badkamer. Iedereen hup-uit-de-veren, geen gemopper en nooit een wachtrij voor de wc. 





Echt een zaligheid, de kinderen helpen met de was en de plas en spelen voor de rest braaf in hun kamer.





En willen Allerliefste en ik de avond voor ons alleen, dan plukken wij ze gewoon uit de zetel.



Goed, U hebt ondertussen wel door hoe wij zo zot op onze kop staan. En dat we dat dus ook buitenshuis doen. In de supermarkt. Bij de kapper. Als we zin hebben in phở.



Met mijn excuses voor deze onnozele post. Echt sorry, hoor, maar hebben ons op een van die regenachtige dagen bijzonder goed geamuseerd in Upside Down World in Đà Nẵng.
    

donderdag 17 januari 2019

Regen roest

Dat ze zich dat nooit gerealiseerd had, schreef H. vanuit Zwitserland. 'Regenseizoen, hoge luchtvochtigheid, schimmel.' Toegegeven, ik ook niet. Je zou denken dat het Belgisch klimaat me wel voorbereid had, maar ...

  • Als we nieuwe elektronica kopen, zoeken we naar de waterbestendige versie. Niet dat we met onze e-reader of boombox zwemmen, die apparaten moeten gewoon zo lang mogelijk vocht overleven.   
  • Hier hebben we voor het eerst een droogkast. In België konden natte kleren op een rek in de keuken, hier droogt niets. Niets. Dus na de douche, handdoek in de droogkast.
  • Slaapzakken, tent en donsdekens die we niet gebruiken zijn vacuüm verpakt. Hier ademen die dingen beter niet.  
  • Kastdeuren en schuiven blijven open en vullen we met bamboeschilfers. Je kunt hier ook chemisch spul kopen, zoals het klein zakje korrels dat bij een nieuw paar schoenen of handtas komt, maar dan in groot formaat. Bamboe is een meer natuurlijke oplossing. Maandelijks moeten de schilferzakjes een dag in de zon drogen, daarna kunnen ze in de kast weer alle vocht gaan absorberen. 

Niet dat al die schimmelpreventie werkt. Die ene collega van VVOB die voor de Standaard over haar buitenlandse ervaringen blogt is er ook nog niet uit. Wat is de beste strategie? Je huis ventileren via open ramen en deuren? In de minder moderne Vietnamese huizen circuleert de lucht altijd via roosters en luiken... Of juist alles hermetisch afsluiten en de ontvochtiger overuren laten draaien? Ook in open huizen zie ik vochtplekken, schimmel en afbladderende verf... 

Het maakt in dit klimaat waarschijnlijk niet uit. Schimmel én roest hebben we hoe dan ook. Hoe kan het ook anders? Met het blote oog zie ik waterpartikels op mijn fiets die 'droog' onder een afdak staat. Er is - nu nog een paar weken regen - gewoon geen ontkomen aan.

Dus als U mij nu wilt excuseren. Ik poets verder. Met op de achtergrond een podcast of twee valt dat eigenlijk nog wel mee. Relaas, voor echte verhalen van echte mensen, vaak met sappig Gents accent verteld. En deze, voor de slappe lach.
   

woensdag 16 januari 2019

Regenseizoen, schimmelseizoen

Begin februari vieren we Tết Nguyên Đán. Drie dagen feest voor het nieuwe jaar en de nieuwe lente, gebaseerd op de maankalender.

De voorbereidingen zijn volop bezig. Belangrijk onderdeel is de grote kuis. Voorouders dalen namelijk tijdelijk naar de aarde af, dus zet je allerlei lekker eten klaar en zorg je dat de keuken proper is. Wat zouden ze anders niet denken, zeg!

Zoals wel vaker met religieuze feesten lijkt de timing niet zo toevallig. Het regenseizoen loopt op zijn einde, vandaag vallen de laatste druppels uit de lucht. Of dat hoop ik toch. Het is namelijk hoog tijd om ramen en deuren op te gooien!




Laat ik U misschien eerst iets vertellen over dat fameuze regenseizoen. De dagen dat je echt niet uit huis kan zijn zeldzaam en gezellig. Daarnaast piepen tussen de 'gewone' hevige stortbuien en grijze dagen regelmatig dagen van volop lente. Hier geen lange winter zonder zon, U hoort mij niet klagen.

Maar wel over de vochtigheidsgraad. Onze droogmachine begint standaard op 99%. De humor van Allerliefste haalt ook wat water uit de lucht. Droog: 'Al een geluk dat dit toestel maar twee digitale cijfers kan tonen, een procent meer en het zou hier binnen regenen.' Het zakt snel en blijft daarna op 96 hangen. Liters water lopen in de opvangbak, maar droger wordt de lucht niet.

En dat heeft effect op alles. Al-les.

Boeken. Schoenen. Kleren. Toilettasjes. Haarrekkers. Potloden. Rugzak. Kleurdoos. Pennenzak. Portefeuille. Boodschappentas. Legoblokjes. Autootjes. Gezelschapsspelen. Petten. Regenbroeken, oh ironie! Boeken. Schoenen. Kleren. Balpen. Fietstas. Snijplanken. Schriften. Kladpapier. Handtas. Ondergoed. Zonnehoed. Zonnebril. Brillendoos. Valies. Boeken. Schoenen. Kleren. Deurposten. Raamkozijnen. Muren. Verf. Boeken. Schoenen. Kleren.






Al-les voelt wak. Al-les ruikt muf. Al-les beschimmelt. Zelfs op het venster groeien schimmelbloemen.

Net als toen we naar hier verhuisden laat ik deze week dus nog eens elk ding - every single item! - door mijn handen gaan en gooi ik weg wat overbodig is. Minder spullen, minder schimmel.

De rest was, schrob, lap, poets ik met waterperoxide. Alsof mijn leven ervan afhangt. (En misschien is dat ook wel een beetje zo, gezond lijkt die schimmel mij niet.)









Neen, Tết en die grote kuis en vooral het einde van het regenseizoen...
Niets te vroeg!
    

dinsdag 15 januari 2019

Mevrouw Boeddha

Gisteren schreef ik dat we haar altijd kunnen zien, dag en nacht staat ze daar. Waakt ze daar. Over ons en over de baai. Lady Buddha. Als een vuurtoren. Of als Onze Lieve Vrouw, die vergelijking klopt ook wel.

Het is een patroon in veel godsdiensten: naast een mannelijke, strenge maar rechtvaardige figuur staat een vrouw die troost, begrip en warmte uitstraalt. De universele behoefte aan moederlijke liefde heeft ook het Boeddhisme goed begrepen.

Volgens de legende zwoer Kwan Yin (net als prins Siddharta Guatama) alle wereldse luxe af. Zo wilde ze een echte bodhisattva worden. Talk about more joy in Tushita Heaven! schrijft @buddhavision. Maar toen ze voor de hemelpoorten stond hoorde Kwan Yin iemand huilen. Ze keerde terug naar de aarde om de menselijk lijden te verlichten.

En of dat werkt! Sinds Lady Buddha over de baai uitkijkt, nu toch al enkele jaren, zijn Đà Nẵng en Hội An van zware stormen (typhoons) gespaard gebleven. Op dezelfde manier moet een kleiner beeldje ons voor kleiner leed behoeden. In onze tuin staat ze onder een bonsai boom.



Op haar rots en met haar haastig geschilderde lijnen doet ze me soms echt wel aan Maria van Oostakker-Lourdes denken. Het maakt niet uit dat ik geen religie aanhang, het idee van bescherming en een beetje België werken evengoed.

Het is misschien daarom dat je de beelden hier in alle formaten kunt kopen. Groot of middelgroot. Klein of piepklein. Christelijk of Boedhistisch. Als het maar troost en beschermt.

maandag 14 januari 2019

Baai




Slenteren we in de vissershaven van Đà Nẵng, dan zien we in de verte Hội An liggen, iets voorbij de Marmerbergen. Spelen we op het strand van Hội An, dan zien we de skyline van Đà Nẵng, niets dan hotels aan de horizon. Twee steden in dezelfde baai kunnen altijd naar elkaar zwaaien.



Eender waar in de baai kun je ook naar Lady Buddha zwaaien. Op de foto hierboven ziet U het niet zo goed, met het blote oog lukt dat beter. Wij zien haar dag en nacht, altijd staat ze daar.

Onlangs brachten we de dame een bezoek. Ja, dat kan gratis en voor niets. Op haar enorme lotus rijst ze bijna 70 meter de hoogte in. Vlakbij kun je haar bijna niet aankijken zonder je nek te breken. Al goed dat ze zo lang is: altijd en overal te zien, zijn wij gelukzakken!

Hoewel... Het schoonste uitzicht heeft zij, niet wij. Zij en haar aapjes. 


zaterdag 12 januari 2019

Katu kinderen (2)

Na de kinderen met hun zelfgemaakte autootjes komen de kleuters naar buiten. Ze troepen samen, heel dicht bij elkaar. Ik zoem stiekem in.





Af en toe kijkt er eentje recht in de telelens. Een meisje met draadjes door de gaatjes waar normaal gezien oorbellen zitten. Een jongen met een Spiderman, waar de ene arm ontbreekt komt de stoffen vulling naar buiten. Een meisje met een appel. Een meisje met een rijstpannenkoek.

Maar hun ouders waren er niet om toestemming te geven. Zelfs als ze er al waren, hoe had ik het kunnen vragen? Hoe leg je met handen en voeten online privacy uit? De mooie snoeten blijven in mijn private collectie. Als U ze wil zien, moet U de Katu zelf maar eens bezoeken. Tip.
    

vrijdag 11 januari 2019

Katu kinderen (1)

We blijven twee nachten, drie dagen. Na het laatste ontbijt willen we precies nog niet vertrekken. Viêt is zo charmant als onze bungalow en op het dorpsplein valt altijd wel iets te zien. Dus hangen we nog een beetje rond.

Een optocht passeert.






donderdag 10 januari 2019

Katu (2)







Onze Bhohoong Bungalow heeft alle moderne comfort plus traditioneel geweven dekens die je ook warm houden in een kamer waar de Vietnamese winterwind dwars door de rieten muren waait. Toch heb ik niet zo goed geslapen, er lag een kind tussen ons in. Geeft niet, Viêt heeft een programma voor ons klaar waar ik erg naar uitkijk.

We mogen ons middageten in een traditionele Katu keuken koken. Daarna zal ze ons wijzen waar de warmwaterbron is en theeplantages die we kunnen bezoeken. 's Avonds kunnen we aansluiten bij het het traditionele muziekoptreden dat andere bezoekers besteld hebben. 'You are lucky, it's for free.'

In een kleine hut zitten twee vrouwen helemaal in het zwart gekleed. Ze hebben kransen aan en zien er prachtig uit. Terwijl zij het vuur opstoken moeten wij op de mat gaan zitten. We gaan samen koken.





Op de mat een dienblad met thee en een lage rieten tafel met een bord rijst in bananenbladeren. Die zijn gevouwen in de vorm van buffelhoorns. Katu stomen hun rijst in bananenbladeren en roken ze in bamboestokken, we mogen straks het verschil proeven.  

Viêt legt twee bananenbladeren diagonaal op elkaar en rolt ze tot een ijshoorntje dat ze met rijst vult. Ze vouwt haar rijsthoorn dicht tot een driehoekje en schudt een keer, geen korrel mag eruit vallen. Ze herhaalt de hele procedure, zodat ze twee van die buffelhoorns met hun achterkant tegen elkaar kan leggen. Heel handig windt ze er diagonaal en kruisgewijs een touwtje om, nu komen de bananenbladeren zelfs tijdens het stomen niet meer los. Aan ons.

Het is een heel precies werkje, niet makkelijk. Viêt helpt ons waar ze kan en vertelt dat ze voor het trouwfeest van haar zus honderden van die bananenbuffels heeft geplooid. Jana krijgt er al snel een zekere behendigheid in, ze mag (moet) met de Katu vrouwen komen vouwen als Viêt ooit trouwt.
 
Rijst in bananenbladeren, gevouwen in de vorm van een buffelhoorn. Onder goedkeurend geknik van de oudste blijft Jana maar bananenbuffels vouwen en vullen

Als alles gestoomd en gerookt is, mogen we proeven. We breken de bamboestokken open en halen er bijzondere plakkerige rijst uit, het kleeft als lijm aan onze vingers. De rijst in de bananenbladeren heeft iets meer smaak, alsof het in dunne thee gekookt is, maar Viêt zweert bij bamboerijst.

Ze haalt er een kruik rijstwijn bij. Vinden we dat lekker? Dan moeten we maar een flesje vullen! Ze geeft ons een plastic darm, we moeten onze hand zo strak mogelijk rond die darm in de flessenhals leggen, mogen slechts een piepklein gaatje overlaten. Dan heel hard blazen, zo bubbelt de drank van de kruik in het flesje. Lukas vindt het een ongelooflijk fascinerende techniek.



Terwijl wij afronden, beginnen de vrouwen aan de volgende maaltijd. Met een groot scherp mes beginnen ze bamboekrullen af te steken, als de stok dun genoeg is kunnen ze hem straks weer vullen, het vuur opstoken en rijst roken. Katu doen aan slow cooking.




Daarna trekken we er zelf op uit, eens kijken wat er in de bergen aan thee te vinden is en of we in de warmwaterbron kunnen. Bezet door een Katu familie! Op deze hoogte, met kille dagen en open huizen, is hun natuurlijk alle warmte gegund. We passen en wachten de avond af. Muziek op het programma.

Overdag zagen we op de kabelbrug al een paar brommers met boxen rijden, maar ik betwijfel of die voor de traditionele muziekavond bestemd zijn. De hele dag al horen we de klanken van twee karaokefeesten tegen elkaar op botsen, overstemd door het krijsen van een varken dat gekeeld werd voor de inwijding van een nieuw huis.

Om maar te zeggen: de dorpelingen hebben deze zondag al de nodige feesten gevierd. Het verklaart waarom een paar muzikanten 's avonds niet komen opdagen. Te dronken. Degenen die wel in de kring zitten, traditioneel kostuum en instrument op hun schoot, zijn licht beschonken. Ze hebben er plezier in en daardoor ik ook.

Toerisme en etnische minderheden: het blijft een moeilijke, gevoelige combinatie. Dat de Katu hun menu én hun show zelf in elkaar gestoken hebben (en dat laatste ook op een *ahum* heel eigen manier brengen), plus het feit dat ze hierdoor rechtstreeks inkomsten en in hun gemeenschap ook opnieuw een rol en aanzien krijgen, dat doet veel.

*** Dank je wel, Viêt, voor het mooie dagprogramma. *** 
    

woensdag 9 januari 2019

Katu (1)

Eén van de etnische groepen waarvoor Allerliefste aan beter kleuteronderwijs werkt, zijn de Katu. In het Vietnamees: Cơ Tu. Ze zijn naar schatting met zo'n tachtigduizend. Hun woongebied sterkt zich uit over Laos, richting Cambodja, en begint op twee uur rijden van Hoi An.

Wij nemen de schilderachtige weg, zes uur rijden. Net als toen stoppen we bij elk mooi uitzicht, zo komen we langzaam in de sfeer. Het landschap wordt groener, aan de waslijn hangt hier en daar een traditioneel geweven bloes, op het land werken mensen met een rieten mand op hun rug.

In hun groet horen we andere klanken, een rollende r. De kinderen hebben meteen door dat dit geen Vietnamees is, Katu spreken een taal uit de Mon-Khmer groep.








Als we aankomen is het al bijna donker. Katu leven in valleien in de bergen, vlakbij de rivier. Elk dorp heeft zijn eigen kabelbrug, als er een brommer aankomt hoor je het meteen. Met onze bagage blijven we ook niet onopgemerkt. Viêt, de gastvrouw van Bhohoong Bungalows, snelt ons over het water tegemoet en installeert ons in twee rieten huisjes op stelten.

Ons raam van riet geeft op het dorpsplein uit. Aan de overkant een gemeenschapshuis op stelten. In het midden een paal waarrond traditioneel het einde van de zomer gevierd wordt. Wanneer de oogst binnen is dansen mannen tung tung en vrouwen ya yá.

Vanavond spelen de jongens uit het dorp voetbal rond de paal. Het miezert en het veld is een grote moddervlakte, er wordt gevallen en gescoord.







De volgende dag heeft Viêt een programma voor ons.