Bla en (de pluisjes van) de Ba Na

In elk dorp krijgen we tekst en uitleg. Hoe de dorpsoudste zijn inwoners in de rong tot de orde roept. 'Minder drinken en minder hard met de brommer rijden.' Hoelang een weduwe bij de Ba Na moet wachten om te hertrouwen. 'Na drie jaar offert ze een koe en vraagt ze bij het graf van haar man om toestemming.' 

Hoe jonge geliefden bij de Ba Na met elkaar afspreken. 'De jongen sluipt onder de paalwoning en bonkt met een stok tegen de vloer. Zijn meisje moet naar buiten komen, het lief wil praten (en misschien meer). Een eerbaar meisje vraagt de jongen in huis. Als hij wil praten, kan dat evengoed binnen, met haar en haar familie. Daarna leeft een pas getrouwd koppel eerst een tijdje bij de ene, dan een tijdje bij de andere familie. Het kan een paar jaar duren vooraleer hun eigen huis klaar is en ze op zichzelf kunnen wonen.'

Onze gids is Bla. Ze wijst op details en op de harde armoede. Ze vertelt over hoe het vroeger was en nu is. Ze laat ons tamarinde proeven en in haar (grootouderlijk) huis. Ze duwt kerkdeuren open en instrumenten in onze handen.  

Bla zingt graag en ze zingt in het kerkkoor. Als we willen mogen we vanavond naar de rituele opkuis en speciale viering op het kerkhof, ze zal de pastoor even bellen.

Overdag werkt Bla in de keuken van ons hotel in Kontum: Hnam Chang Ngeh, ook via Booking te vinden. Het hotel is tegelijk een sociaal project. Weeskinderen leren er koken, kuisen en met gasten keuvelen. Bedoeling is dat ze daarna in de plaatselijke horeca of in de groeiende toeristische sector kunnen werken.

In Vietnam zijn weeskinderen technisch gezien niet altijd wees. Soms leven hun ouders nog maar heeft het gezin het zo hard te verduren dat de kinderen vanzelf voortijdig uit huis trekken, terwijl hun ouders hen niet tegenhouden.

Ze worden hier pluisjes genoemd. Het zijn kinderen die met de wind mee uit huis waaien, aangewakkerd door de adem van hun ouders die hen zachtjes wegblazen.

Vandaar de naam van het sociaal project waarmee een Vietnamese zakenman die na de oorlog naar Frankrijk vluchtte zich over de meest kwetsbare kinderen van Kontum ontfermt. Poussières de Vie organiseert stageplekken in horeca en toerisme, opleidingen in hospitality, hospitalité qoui.

Voor gastvrijheid is Bla wat mij betreft al geslaagd.
        

Twee tanden en negen rong

Twee tanden en lang haar, hippie als hij is jaagt onze gastheer er het hele repertoire van The Beatles door. Begeleid door de elektrisch versterkte gitaar zingt Allerliefste volop mee.

Ik heb hem in de vorige post over karaoke nergens vermeld en hij wil het officieel ook niet geweten hebben, maar eigenlijk doet mijn Allerliefste dat graag. Zingen. In een microfoon. (Hij weet zelfs hoe hij de foutjes verdoezelende galm moet ontwijken.) 

Gelukkig. Zonder karaoke zouden wij hier minder makkelijk integreren. Samen zingen is vooral in Centraal Vietnam ontzettend populair. En laten wij daar nu net wonen! En rondtrekken!

In en rond Kontum bezoeken we enkele dorpen van de Ba Na (of Bahnar). We herkennen de paalwoningen van een eerdere passage langs de Bru-Vân Kiều en de gemeenschapshuizen van een eerder verblijf bij de Katu (Co Tu).

De gemeenschapshuizen (rong) staan op palen hoog of laag en hebben allemaal hetzelfde bouwpatroon. Twee lange balken en twee korte die in elkaar haken. Een rieten dak dat puntig de hoogte in schiet. De versiering van trappen, dak en binnenkant verschilt van dorp tot dorp, maar is altijd sober.  





In en rond de rong speelt het hele leven zich af. Onder het rieten dak wordt muziek gespeeld en ceremoniële rijstwijn gedronken. (Soms een bedenkelijke combinatie.) Christelijke Ba Na vieren er de eucharistie. Kinderen krijgen er soms les in hun oorspronkelijke taal en cultuur.

Tussen de palen die de vloer ondersteunen spreken jongeren af om samen rond te hangen en op hun telefoon te kijken.

Op het plein voor de rong wordt jaarlijks het Koh Kpo festival gehouden. Als eerbetoon aan Yang, hun oorspronkelijk god, steken de Ba Na dan zoals stierenvechters een waterbuffel neer. Tegenwoordig gebeurt het meestal symbolisch, met een ceremoniële namaakbuffel. De offergaven belanden in manden aan de grote mast op het plein. 

Is er geen festival dan wordt er op het plein gevoetbald. En het volleybalnet hangt zo hoog dat brommers er makkelijk onderdoor kunnen. 

Na de laatste rong belanden we zoals gezegd bij die ene Ba Na met lang haar en een elektrische gitaar. Hij lacht zijn twee tanden bloot en serveert ons rijst in bamboestokken. Hij trekt ons geweven Ba Na kleren aan, laat ons rijstwijn drinken, doet ons op de gong slaan en zingen. 

Gelukkig doen we dat dus nog redelijk graag.