Cuba impressies

Tja, ik ga hier te pas en te onpas een beetje over onze reis schrijven. Ondertussen gebeuren ook weer allerlei dingen in ons leven hier, dus komt het wat door elkaar. Dat vergeeft U mij wel.

* Cuba. Waar niet alleen oude auto's rijden, maar ook brommers, bijzitters, paardenkarren midden in de stad, gietenwagentjes voor kinderen, fietstaxi's, gigantische Russische camions, hyper versleten ambulances, de Ramon van Cars en ook de gewone auto's die je hier op de baan ziet. Onderweg was altijd wat te zien. In een erg mooi, wisselend landschap bovendien.

* Cuba. Waar Jana tekeningen uitdeelt aan de families in casas particulares, aan de muzikant die naar haar knipoogt, het jongetje van de buren in Trinidad, een serveerster wiens dochtertje die dag 8 jaar werd,... Na twee weken werd ze een volleerd reizigster. Met zin in contact. Met een nieuwsgierigheid naar alles: Spaanse woordjes, vreemde gerechten, de revolutie. En met wc-papier op zak - voor het geval dat.

* Cuba. Waar het zo handig is dat we Spaans spreken. Vraag de parkeerwachter waar je goed eet en je komt in een paladar terecht die je anders nooit zou vinden. Dan zit je tussen de andere Cubanen, onder een afdakje in de tuin van mensen thuis.

* Cuba. Waar je het best twee portemonnees op zak hebt. Eén voor de toeristenmunt (Cubaanse Convertible), één voor de nationale munt. En dan nog is het verwarrend. Ze vragen altijd pesos en je krijgt soms zelfs gemengde rekeningen. 26 + 2 op restaurant. Zoek maar uit welk bedrag moneda nacional is (voor het eten) en welk bedrag CUC is (voor de mojito). Tip: Er passen 25 nationale muntjes in één Cubaanse dollar (de CUC).

* Cuba. Waar Lukas altijd en overal met auto's speelde. Op geblokte tafelkleedjes: een stratenpatroon. In een reuze-asbak: de garage. Met rijstkorreltjes: dat zijn de kinderen op de achterbank van zijn speelcabrio. Met zijn vingers: als er geen auto is om mee te spelen, zijn wijsvinger en duim het autootje. Op de leuning van een stoel: de straat. Met zijn eigen benen: die rijden op het plein een zeer welbepaaldparcours.

* Cuba. Waar onze kinderen op zo'n vanzelfsprekende manier aanleiding gaven tot contact. Dat vind ik net zo heerlijk aan reizen met hen: niet alleen brengen we zoveel ontspannen tijd door met elkaar (ook al is het niet altijd superchill natuurlijk, hun kuren laten ze niet thuis), je komt ook op plekken waar je anders voorbij loopt. Speeltuinen met roestige wiplanken, afbladderende schommels en veel te steile glijbanen bijvoorbeeld.

* Cuba. Waar we 's avonds eigenlijk nooit uitgingen. Met een goed boek buiten onze slaapkamer hebben we een deel van de muziek- en dansscène van Cuba gemist. Maar hé, dat wisten we op voorhand.

* Cuba. Waar Jana zwom 'in elke zee'. En Lukas in geen enkele.

* Cuba. Waar Lukas soms wat verward was en we van elke plek goed afscheid moesten nemen (dag papegaai, dag ooievaar, dat restaurantje, dag bedje) om nog méér verwarring te voorkomen. In het begin was hij zelfs zo verward dat hij bij onze aankomst in Cuba vroeg wanneer we dan het vliegtuig zouden nemen? Lukas, daar komen we net uit! 'Maar neen, dat was een trein!' Vanuit zijn perspectief, diep weggezakt in een grote zetel, kan ik die verwarring eigenlijk best begrijpen. Na twintig minuten taxi zei hij plots verbaasd: 'Hé, de sneeuw is weg.'

* Cuba. Waar je goed moet kunnen roepen. De Cubanen althans. Zo prijzen ze hun koopwaar aan ('e pan' in Trinidad). Zo kondigen ze in het dorp (Hanabanilla) ook aan wie telefoon krijgt op het publieke toestel (Pépé). Daarna moet je voor het hele dorp kunnen antwoorden 'Ya voy!' Vervolgens neem je je oude auto en rijdt je 20 meter naar de telefooncel.

* Cuba. Waar kaas en melk luxeproducten zijn. En de ene dag worden geen tomaten verkocht, morgen misschien weer wel. Dan  besef je in welke luxe we leven. Hier liggen meer dan tien soorten boter in de supermarkt! Niet dat de mensen in Cuba arm zijn: zelfs de laagste levensstandaard ligt er nog vrij hoog. Er is gratis onderwijs, gezondheidszorg en sport voor iedereen. De huisvesting is ok. De basale levensmiddelen krijg je via een bonnenboekje, afgestemd op het aantal en de leeftijd van de inwoners in  jouw gezin. Zo slecht is dat communisme helemaal niet. Alleen... Sommigen doen hun overheidsjob weinig efficiënt, om niet te zeggen apathisch tot en met. En vrijheid van meningsuiting, daar zijn we precies nogal aan gehecht. Dat merkten we wel wanneer we een museum of boekenwinkeltje binnenstappen: censuur ligt ons niet zo.

* Cuba. Waar we veel te veel bagage mee hadden. Ook al was het nog zo weinig. Maar better safe than sorry en het klimaat veranderde wel eens: warm - frisjes - warm - mistig - warm - warm. Vrienden hadden ons gewaarschuwd voor een frente frio en soms was ik blij dat ik 's avonds of in de bergen een fleeceke kon aantrekken. (Maar het koudste was natuurlijk de overstap in Parijs. Daarvoor hadden we sjaal en mutsen mee.) Onthoud: enkel een paar speelauto's, een tekenboek plus stiften en strandspeelgoed

* Cuba. Waar ze handel en administratie schitterend kunnen combineren. Je leert het snel af om 20 verschillende postkaartjes te kopen. Als er een scanner is (en er is geen scanner) dan worden de cijfers van elke barcode genoteerd. De ene verkoopster leest voor, de andere noteert, jij wacht. Als je pizza gaat kopen is het van hetzelfde. Wie het in zijn hoofd haalt met een briefje van 50 te betalen moet zijn identiteitskaart bovenhalen en allerlei nummers laten opschrijven. De fastfood gaat dan wel wat trager...

* Cuba. Waar je fruit en brood kan kopen (moneda nacional) maar ook niet altijd. Ik vraag 12 broodjes aan een staatsbakkerij en krijg er slechts 8. Om onverklaarbare redenen. (Usted no lo entiende, pero no puedo darle màs.) In een drop verderop krijg in zo'n staatsbakkerij 10 broodjes gratis en voor niks. Ook om onverklaarbare redenen die ik niet kan begrijpen.

* Cuba. Waar de kinderen nu tot mijn verbazing nog steeds naar verwijzen.
Lukas wou de eerste dagen in België geen lange broek aan. ('Ik wil mijn short!') Hij zet nu dieren in zijn verkeerssituatie en speelt vaak bicitaxi met de kleine bakfiets. 'Wie gaat er mee? Betalen, hé.' Hij vertelt over de Cubaanse vlag. 'Blauw en rood met een ster.' En hij omzeilt handig elk gesprek over de zee. Dat blijft dus allemaal redelijk goed hangen, precies. Jana bibberde de eerste dagen dat het 'frio frio' was. Nu roept ze af en toe nog eens CABALLOOOOO als het op de fiets vooruit moet gaan. Zit ze op zo'n wippaard op de speeltuin, dan haalt ze er zelf een tak bij om een paar fikse zweepslagen uit te delen.

Opruimen en nagenieten

U weet het, ik hou van opruimen, dat is niet alleen nodig maar soms ook erg leuk.
Ook toen ik onlangs de laatste restjes van onze valies opruimde, werd ik daar dolgelukkig van.

Stenen.


Die leg ik in de douche. Aan de zuidkust zag ik een Cubaanse schone daarmee haar voeten schrobben. Wij hadden toen al een hele verzameling die niet alleen mooi maar dus ook nog nuttig bleek. Puimstenen met andere woorden. Waarbij ik Lukas voor mij zie, het hele strand harkend terwijl ik stenen verzamel. Is er iets beters om aan te denken 's morgens in de douche?

Tekeningen.

Lukas tekende een paar krabbels. Jana maakte massa's tekeningen. Eentje kader ik in. Die van het toertje in de geitenkar. Op zaterdag en zondag lopen die geiten met kinderen in hun wagentje toertjes rond het park. Prijs per toertje per kind: 2 pesos moneda nacional - dat is 8 eurocent. Voor dat geld hebben we ze zaterdag én zondag dan maar een paar keer laten rijden...

De tekening komt op haar nachtkastje. Daarnaast een bijhorend fotokader. Wat denkt U? Deze?

Of deze?

Cadeautjes, jaszakschatten, ticketjes, tekenboek, de krant en allerlei maaksels. 

Een mens verzamelt nogal wat op reis. U ziet: 

• Schelpen in een ijs-emmer. Cubaanse kinderen eten zo'n emmer helemaal alleen leg, 't was vrij ongewoon dat wij vier lepels vroegen.
• Ergens bovenaan een koffieboontje en ergens tussenin een theezakje en stekskes uit het zelfkook appartement.
• Twee papegaaienveren. We vonden ook een mooi rood veertje van de togon - nationale vogel, ik wist niet dat een land dat kon hebben! - maar dat vloog meteen weg.
• Helemaal onderaan vindt U ons beduimeld reisschema. Ik licht het nog wel eens toe
• Een gebroken roerstokje voor de mojito. Allerliefste beweert dat ze vééél beter zijn dan hier, met goed veel rum die je bovendien naar eigen smaak en goesting mag bijvragen
• Visitekaartjes van casas particulares. Ik schrijft de goede adresjes hier nog wel eens neer 
• Tekeningen van Jana. Behalve de geitenkar heeft ze eigenlijk weinig Cubaanse taferelen getekend, ze was vooral bezig met de voorbereiding van een thuiskomstfeest ter harer ere. Wat op dat feest zou gebeuren staat allemaal in haar tekenboek: taarten en andere recepten (met complete werkwijze), slingers, design voor tafelkleden, bestek en servies, servetten op WC-papier om kunstig te drapperen in de glazen, ballonnen, sapjes met rietjes, cadeau's, muziek, spelletjes ... 

******* Even voor de annalen: Ik denk dat ze met die feestvoorbereiding het weg-zijn overleefd heeft. Soms sprak ze expliciet haar heimwee uit. 'Ik mis Jakob en Lena.' Maar dat duurde nooit lang en woog ook nooit zwaar. Op het eind wou ze zelfs langer blijven. Vooral impliciet is ze met het thuisfront bezig geweest: wat ze allemaal zou doen bij haar terugkomst. Een feest dus tot meerder eer en glorie van zichzelf. Met wel zeven kinderen. Wij zeiden dat dat kon met maximum drie kinderen en dat we bij onze thuiskomst zouden zien of we niet allemaal te moe zouden zijn. En dat bleek inderdaad. Van een feest is het tot nog toe niet gekomen. Maar daar vraagt ze ook niet meer naar. Het was dus haar houvast voor daar en het heeft prima gewerkt. Het houvast voor Lukas was spreken over ons huis in onze straat. (Teruggaan naar het hotel is immers ook 'terug naar huis'.) Zolang we hem verzekerden dat zijn speelgoed daar nog stond - de boerderijdieren! - was het goed. *******

• Nog meer maaksels van Jana: verkeersborden voor Lukas, bootjes van papier, Hawaihemden en een doosje met uit papier geknipte nagels waarop ze haar voorontwerpen tekende voor het betere lakwerk. Manicure maakt daar inherent deel uit van de vrouwencultuur.

******* Dat kind is creatief bezig geweest, jongens toch! De volgende keer neem ik voor haar niet meer mee dan een dik wit boek en een pennenzak vol stiften. Dat werkt bij haar blijkbaar altijd en overal. Op restaurant, in de auto, op het vliegtuig, op de kamer ... Ze maakte ook vaak tekeningen als bedanking: voor de dienster met de jarige dochter, voor de vrouw des huizes, voor de muzikanten op straat. Een knappe jonge gitarist die haar met knipoogjes helemaal verlegen maakte, kreeg na zijn set een tekening vol hartjes die hij vertederd aan de andere bandleden liet zien, daarna zorgvuldig opvouwde en tussen de snaren van zijn gitaart stak. Mooi toch? *******

• De krant met een interview met Fidel. Hij spreekt in een hilarische mix van verward gewauwel en door de censuur stevig onderbouwde propaganda. Allerliefste vond het wachten in de (lange) rij ('t zijn voor Cubanen vaak lange rijen) zo echt. Eenmaal hij de persoon voor en achter hem in de rij wist, kon hij ondertussen een koffietje drinken. Zo werkt het.  
• Drie-pesos briefjes met de afbeelding van Che, dat is gelijk aan een waarde van 12 eurocent. Ha, toeristen die het circuit van de moneda nacional niet kennen, krijgen dat aangeboden als een historisch waardevol document en betalen daarvoor 2 Cubaanse dollar (heeft dezelfde koers als de Amerikaanse dollar). Dat is volgens mij een winstmarge van meer dan 1000%. Bij ons zat het gewoon in onze achterzak. 
• Cadeautjes van onze gastfamilies in de casas particulares: onze kinderen zijn zo charmant dat we de laatste ochtend altijd van alles kregen toegestopt. Armbandjes, nagellak,... Zelfs poppen waarmee hun eigen kinderen 20 jaar geleden speelden. Ik vond het bijna gênant om ze aan te nemen, iets met zo'n grote emotionele waarde. Maar er was geen ontkomen aan. We zijn bij de mensen thuis altijd erg verwend geweest. Lukas kreeg ergens een houten speelkarretje in gebruik. En Jana liet zich de aandacht welgevallen: ze mocht mee de tafel dekken en werd door jongedames onder handen genomen.

De nagellak gaat in de koelkast (dan schijnt het langer mee te gaan), de poppen in de poppenkar, de ijs-schelpdozen in Jana's boekenkast en de verkeersborden onder het plastic van Lukas' speeltafeltje. Al de rest aan maaksels, papiertjes, geld en jaszakschatten gaan in een doos. Alleen met het kleine koffieboontje weet ik niet goed wat doen. Ik wil het ergens zichtbaar, omdat ik moet denken aan hoe Lukas een veel te grote hefboom in beweging probeerde te krijgen op een demonstratieplaats van oude koffiepraktijken: zo wou hij de bonen te stampen. Maar waar leg ik nu dat ene symbolische boontje?

Auto's.

Tja, dat blijft zijn spel. Net als bij zoveel andere jongetjes ter wereld. Daarom waarschijnlijk verkopen ze overal van die auto's uit bierblikjes. Wij bestelden er twee. Lukas noemde het meteen 'mijn flesauto' en 'de bus' en ging ermee rijden. 't Zijn geen souvenirs voor in de kast, maar speelgoed waarvan hij de wielen sloopt en het blik indeukt. Maar hé, hij heeft er zoveel plezier aan. Ook tijdens de reis: samen met de angstvallig door ons bewaakte zes exemplaren van thuis en het plastiek geval van bij de feest-venter uit Guanabo. Al die auto's oud en nieuw integreert hij nu in zijn nieuwe, Cubaans verkeerspel.

Je hebt er de autostrade voor jou alleen. Af en toe passeert een oude Buick of een mooi blinkende Ford. Maar snel rijden kan niet. Want ze stoppen plots op het linkse rijvak en rijden zonder (ver)pinken achteruit om iets naderbij te bekijken (een kaasventer en zijn waar bijvoorbeeld). Of er komen - zoals U wel kunt zien - plots paardenkarren op de weg.

De klassieke souvenirs.


Wat brengt een mens zoal mee uit Cuba? Sigaren natuurlijk. De echte hebben we al uitgedeeld aan Ninke, geboren toen we op reis waren. Een cadeautje waarvoor ze dus nog 16 jaar moet wachten (tenzij haar vader alles oprookt, wat eigenlijk de bedoeling was). De clandestiene exemplaren die U op de foto ziet, passen niet in de souvenirdoos en gaan we ook niet op ons eigen consumeren. Dat vliegt dus in de kast met sterke drank waar ik ook al de flessen rum uit Cuba stockeerde. Voor ons bezoek.

In de kast daarnaast, die met warme dranken staat overigens een pet-fles cacaopoeder met kleine marshmallow-stukjes. Ja, we brachten ook minder klassieke souvenirs mee. Liefst van al ga ik in het buitenland naar een gewone supermarkt. De verpakkingen zijn vaak zo anders en dat vind ik fantastisch. Aldus ronddwalend in een kleine supermarkt met maar liefst negen personeelsleden die zich om ter meest onnuttig maken, kom je uit Cuba terug met ijsjesvormen made in China: op de laatste dag maakten we onze eigen bananen-yoghurt ijs en thuis aangekomen zat het onmiddellijk weer in de diepvriezer. 

Wat we wel heel braafjes kochten aan de toeristische marktstalletjes waren de obligate strohoeden. Eentje voor mij, eentje voor dochter. Ik heb ze niet op foto, ze liggen al lang bij het werkmateriaal omdat we ze willen inzetten tegen de zon tijdens het wroeten in onze volkstuinkamer.

En natuurlijk lieten we onze ook verleiden tot de aankoop van zo'n omkeerbare revolutionaire baret. Die zit al in de verkleedkoffer en wanneer Lukas hem opzet, zegt hij Che GuevaRRa met de meeste Genste R die ik al gehoord heb.

Los van dat accent, namen wij die revolutie wel serieus, hoor. Onze kinderen weten nu alles van herverdeling en heroïek, van imperialisme en internationale verhoudingen.

Nu alles eindelijk zijn plek heeft, probeer ik weer wat meer te bloggen. Verwacht U binnenkort aan een zeer saai chronologisch reisverslag. Ik loop hier ondertussen met de glimlach rond tussen alle spullen hier in huis.

Postkaartstranden

Dit was twee jaar lang mijn bureaublad (van onze vorige reis naar Mexico):

Tijd voor een update uit Cuba:

Ja hoor, 't was daar echt paradijselijk schoon. Met postkaartstranden en al.

Ik schrijf nog wel eens alles neer. Maar eerst nog een paar stoef-foto's.

De laatste strandscène - toen Lukas eindelijk in het water wou - gebeurde overigens tijdens een iets frissere dag. (Sorry, ik kan het niet laten!) Maar we zaten niet alleen op strand, natuurlijk.

Er waren ook nog watervallen en bergtochten en revolutionaire uitstapjes. Heb geduld.

Beter daar gebleven

Neen, dan is het in Cuba wel wat warmer.
Zon van 's morgens vroeg tot 's avonds laat.

En dat geeft - zeker 's avonds - zo schoon fotolicht...

HaCuba Matata

Ik weet niet of Lukas zich iets kan voorstellen bij onze reis. We hebben hem natuurlijk verteld over het vliegtuig, een paar foto's laten zien van Cubaanse oldtimers en gesproken over ijsjes eten en zwemmen in de zee, maar wat daar echt van doordringt is een groot vraagteken.

Toen Allerliefste onlangs 's avonds met de fiets vertrok, vroeg hij:
"Ga je naar Cuba?" Neen dus, 't was de wekelijkse klimavond.

En toen juf Christel tijdens de wenuurtjes vroeg wat hij in Cuba ging doen:
"Klimmen!"


Wat hij zich er allemaal bij voorstelt, weet ik dus echt niet.
Wat we wel beslist hebben is enorm te genieten.
We hebben er zelfs een liedje bij verzonnen!

Bagage

Ja, dat van die winterslaap is echt! En zo reizen wij de wereld rond: met als handbagage een rugzakje voor kinderschouders gepropt in een rolvalieske en voor de buik van het vliegtuig één valies en één zak die meestal door allochtonen gebruikt wordt (ik weet echt geen manier om nog meer politiek correct een djoefenzak te omschrijven).

In het kinderrugzakje: spelletjes, tekenschriftje, stiften, knuffelslaapdoeken. In de handbagage: reisdocumenten, twee dikke leesboeken die Allerliefste en ik halverwege de reis omruilen, zwemgerief, tandenborstels, zonnebrillen, een set zomerkleren voor elkeen in het geval de echte bagage niet aankomt en handige dingen zoals een stopcontactomvormer. In de valies: apotheek, toiletzak, schoeisel en kleren (voor kleren krijgt elkeen een hoekje). In de ruitjestas: autostoel en autozitje, strandspeelgoed, plaspot en een dagrugzak met daarin slaapmatje, babyslaapzak en drie lakenzakken (want je weet maar nooit...). Al een geluk dat we geen pak luiers meer moeten meenemen! Maar jong, wat zijn die djoefenzakken handig!

Beperkt gepakt en gezakt stappen wij op trein, trein en vliegtuig.
Reizen met kinderen, poeh, daar draaien wij onze hand niet voor om!


(Al ben ik wel twee weken bezig geweest met bagage selecteren, overdenken, terugleggen, opnieuw selecteren en nog eens te herverzamelen. Noot aan mezelf: Onthou dit voor het kamperen in de zomer! Minder is mogelijk.)

Winterslaap

Herinnert U zich nog mijn en zijn verlangen naar zomer?

Wij gaan even in winterslaap. Naar een warm land.
Misschien ergens in de Caraïben of zo.
Want hier is het te koud. En voorlopig ook nog steeds te donker.
Over een maand of wat hoort U wel weer van mij.