maandag 24 februari 2020

Vliegeren in de rijstvelden


'Net als gisteren om vier uur op het veldje?' tekst ik naar Anne Gré. Naar Kathy. Naar Đức en .

Wanneer de zon daalt, steekt de wind op. In het historisch centrum van Hội An merk je er niet veel van, maar in de buitenwijken is dat het moment waarop de kinderen buiten komen. Ze trekken naar de velden en laten daar hun vlieger op.

Tweeëntwintig tellen we er vandaag. Haaien, vissen, veel roofvogels zoals hierboven en één Mickey Mouse. In het gouden uur dansend in de lucht.

Peuters staan er naar te kijken. Pubers rijden met hun brommers onder en over de draden heen. Papa's tonen hoe het moet.

We leren Mai kennen, 14 jaar. Ze komt elke dag, houdt af en toe voor ons een bobijn vast, gilt als één van die stoffen vogels een duik neemt. Nog harder als iemand zijn touw lost en de vlieger er vandoor vliegt. Dan moeten we op onze blote voeten tussen de rijsthalmen om hem terug te halen. Een beetje eng met die slangen, maar niet gevaarlijk.

Van de internationale school komen we ook een paar families tegen. Het is goed om buiten te zijn en rond te rennen, om mensen te zien en voor mij ook: om andere volwassenen te spreken.

Met Allerliefste voor-het-werk-in-België is de timing van de lock-down van Vietnamese scholen allesbehalve ideaal. Maar dat het hier nu vliegerseizoen is, komt wel goed uit. Daar moet ik me aan optrekken, dacht ik, toen de vliegers hoog stonden en de zon vlak boven de palmbomen. En aan het feit dat hij bijna terug is. Dan kunnen we samen op de paadjes tussen de velden gaan vliegeren.



zaterdag 22 februari 2020

Quarantaine

Het is niet omdat de scholen in Vietnam vier weken sluiten, dat we ook in quarantaine moeten, schreef ik in mijn vorig bericht over het Corona virus.

Toch is sociaal contact organiseren geen sinecure. Veel vrijetijdsorganisaties volgen de scholen, dus is er ook geen voetbaltraining, geen zwem- of gymclub, geen muziekschool, geen circusklas, geen tekenles. Ik vraag vriendjes over de vloer, maar sommigen wonen in Đà Nẵng, 35 km verderop. Niet iedereen kan of wil komen.

In een internationale school komt de hele wereld samen, ieder met een andere kijk op studeren, spelen en - zo blijkt nu - gezondheid. Sommige families vinden dat de school de kinderen thuis met taken moet overladen. Andere families willen helemaal niet aan school denken en gewoon vakantie nemen.

Nog andere families zijn echt bang voor een mogelijke besmetting. Zij zijn blij dat de school gesloten is en houden hun kinderen het liefst thuis. Geen sociaal contact, veiligheid voor alles.

Ik hoor verhalen van families waar beide ouders werken en de kinderen alleen thuis zitten. Van 8 uur 's morgens tot 5 uur 's middags, maandag tot vrijdag. Heel jonge (ook Vietnamese) kinderen die alleen thuis blijven, worden dan door hun werkende ouders via een camera in de gaten gehouden.

Iedere keer dat ik zo'n verhaal hoor (feit of fictie?), moet ik denken aan wat die Vlaamse professor op het WHO congres zei. Dat preventieve maatregelen niet méér schade mogen veroorzaken dan het virus zelf.

Op dat vlak bevinden we ons in Vietnam in een bizarre situatie. Het is één-partij-staat en die partij neemt doortastende maatregelen. De grens met China gaat hermetisch dicht, toeristische attracties worden gesloten, openbare bijeenkomsten (denk niet alleen massa evenementen, maar ook gewoon vergaderingen en trainingen) worden afgelast, in sommige taxi's en veel openbare gebouwen ben je verplicht om een masker te dragen of je temperatuur te laten checken.

De inhoud van mijn handtas... Sleutels, zonnebril, in alcohol gedrenkte ontsmettingsdoekjes en een Corona app van de overheid op mijn telefoon. Ik begrijp er weinig van en kan ook de contact-functie in het Vietnamees niet gebruiken, maar met de cijfers ben ik wel iets.


Sinds Tê't (25 januari) is geen enkele school terug open gegaan. Directies (en vervolgens de ouders) krijgen dat bericht vaak pas zondagavond, soms zelfs maandagochtend. Week na week wordt de sluiting van scholen verlengd, waardoor directies elke keer ad hoc een alternatief - zoals virtuele klassen - moeten proberen organiseren. 

Hoogst waarschijnlijk zal het MOET, Ministry of Education and Training, de Vietnamese scholen verplichten om - ter compensatie - eind juni langer door te gaan. Voor elke week dat de school langer gesloten blijft, een week minder zomervakantie. (Op de internationale school denken ze aan langere schooldagen en inhalen op zaterdagen.)

In een land met meer dan 95 miljoen inwoners en (op 22 februari) slechts 16 bevestigde besmettingen - waarvan 13 bij de grens met China, het dorp werd sindsdien geïsoleerd - is het sluiten van de scholen (en inkorten van de zomervakantie) een bijzonder drastische maatregel.

Een maatregel waarop verbazingwekkend weinig publieke reactie komt. In Europa zouden pedagogen en psychologen wijzen op de gevolgen voor sociaal geïsoleerde kinderen: angst en depressies. Leerkrachten en andere experts zouden fulmineren over onderwijs dat in het gedrang komt. Ouders en werkgevers zouden protesteren dat zij hun leven niet meer georganiseerd krijgen. U weet wel, opvanggewijs, werkweek, vakantieplannen. Virologen en de medische wereld zouden met cijfers komen.

Hier geen open brief, geen opiniestuk, geen debat in de media, niemand die oproept om het hoofd koel te houden. Niemand die de regering erop wijst dat er meer casussen zijn in Hong Kong, Japan, Thailand, Singapore en Maleisië, maar dat het dagelijkse openbare leven er wel nog min of meer doorgaat. 

Daarom dat deze maatregel tegelijk ook de angst van veel Vietnamezen voedt. Waarom, als er zo weinig besmettingen zijn, zo'n zware maatregel? De eerste twee weken na Tê't was het nog begrijpelijk. 'Laten we die kinderen na al dat rondreizen in Azië een hele incubatieperiode lang van elkaar weg houden.' Maar nu er geen nieuwe gevallen opgedoken zijn, weet niemand precies waarom de scholen nog zo veel langer sluiten.

Of zijn de cijfers die de overheid vrijgeeft niet de juiste cijfers? Zijn er misschien toch al kinderen besmet? Zijn de ziekenhuizen onvoldoende voorbereid als er een echte uitbraak zou komen? Heeft de regering er geen duidelijk zicht op? Hebben ze het niet in de hand? Wil Vietnam zich tegenover China bewijzen? Waarom precies al die maatregelen? Veel Vietnamezen vertrouwen het niet.

Ik hoop - net als die Nederlandse moeder in Ho Chi Minh Stad - dat de cijfers (en de échte besmettingen) binnenkort dalen, zodat de kinderen in maart terug gewoon naar school kunnen. Want de onzekerheid weegt en ook al is dit geen quarantaine, soms voelt het wel een beetje zo.
      

woensdag 19 februari 2020

Scholen nog steeds gesloten

Vietnamese scholen blijven ook de komende twee weken gesloten, de kinderen zullen in totaal een maand lang niet naar school geweest zijn. Maar wel veel geleerd hebben!

Lukas krijgt online taken. Maaltafels oefenen met artificiële intelligentie. Filmpje over het gebruik van de komma bij de appositive. Deze week mag hij zijn eigen passion project uitwerken. Ik leer van alles bij over de Boeing 777, de werking van straalmotoren en de speciale vorm van vliegtuigvleugels. Hij lijkt dat allemaal al lang te weten. 

Omdat hij nogal veel achter het scherm zit, neem ik er af en toe ook ouderwets offline materiaal bij. Maaltafels oefenen met een pak speelkaarten en een hotelbel. Komma's schrijven op een groot whiteboard dat we hier in huis gehaald hebben. En met zijn speelvliegtuigen door de tuin vliegen. Want dat is ook belangrijk, fffffffffvvview, fffffffffvvview. 


Bij Jana is er geen ontkomen aan, zij moét de meeste tijd achter haar scherm zitten. Gelukkig geen vijf uur per dag meer, de school leert ook bij. Online klassen worden nu enkel nog in de voormiddag gegeven, de namiddag is voor huiswerk en spelen. 

De school benadrukt dat nogal. Dat ze niet naar school mogen, wil niet zeggen dat ze elkaar niet mogen opzoeken. Er is hier vooralsnog geen quarantaine, en sociaal contact blijft belangrijk.

Ik merkte het op de eerste dag van de online lessen. Lang nadat de leerkracht zijn camera's had uitgezet - één op het bord, één op hemzelf en het handboek gericht - bleven de leerlingen op hun schermen rondhangen. Zoveel te vertellen na de Tê't vakantie en de dagen zonder school. Ik hoorde Jana babbelen en lachen op de achtergrond. En tegen de klasgenoten uit de buurt: 'Why don't you come over, so we can study together?' 

Twee keer per week logt ook Lukas in. Hij krijgt voorlopig nog geen online les (alleen taken), voor zijn leeftijdsgroep dient de videoconferentie vooral om elkaar te zien en spreken. En zodat de leerkracht "live" kan checken hoe het met haar leerlingen gaat. 

Ik heb hier thuis dus ondertussen een lessenrooster opgesteld met blokken online les, schoolwerk en sociaal contact. Een rooster voor Jana, een rooster voor Lukas. Op dagen dat er geen studiegenootjes / speelkameraadjes over de vloer komen, doet Lukas op zijn gemak zijn eigen ding en zie ik Jana aan haar bureau schrijven. Voor haar - op het scherm van haar laptop - een vriendin die net als Jana over haar werk gebogen zit. Via de computer verbonden, apart maar toch samen, dat werkt blijkbaar goed. 

Maar écht terug naar school, dat zou natuurlijk nog veel beter zijn.  


**********

Meer sfeer proeven van Covid-19 in Vietnam? Zo was het de eerste week dat de scholen door het virus gesloten bleven: overal waarschuwingen en geen Chinees die nog binnen raakt. Zo ging het er de tijdens de tweede week aan toe: maskers raken uitverkocht en geruchten nemen toe.
         

donderdag 13 februari 2020

Covid-19

Het virus heeft een wetenschappelijke naam, de scholen blijven nog een week langer dicht en ik heb ondertussen mondmaskers op de kop kunnen tikken.

Niet dat die zo effectief zijn, vaak zie je hier mensen hun masker naar beneden trekken als ze beginnen te praten. Sommigen doen het zelfs om beter te kunnen hoesten! Ik heb een voorraadje ingeslagen omdat sommige taxichauffeurs willen dat je zo'n masker draagt.

En ondertussen krijgen we ook sms-jes van de Vietnamese overheid met de oproep om maskers te dragen op het openbaar vervoer en op plaatsen met veel mensen. Stel dat maskers binnenkort verplicht worden, dan hebben wij er alvast.

Verder heeft de overheid ook een app ontwikkeld om casussen te melden. Volledig in het Vietnamees opgesteld, ik begrijp er niets van. Wel weet ik dat we onze immuniteit moeten proberen onderhouden, of zelfs opbouwen.

Behalve onze dagelijkse portie exotisch fruit, nemen we nu ook extra vitamine C. In de bijzonder warme lentezon - soms al 30° - sprokkelen we vitamine D. We proberen - geen school! - langer uit te slapen en veel buiten te komen. Met de vlieger naar de rijstvelden, spelen en bewegen. Alles voor een goede gezondheid.



Het belangrijkste echter is niet toegeven aan de paranoia. De cijfers over de casussen in Vietnam vind ik vooral via buitenlandse bronnen, geruchten doen dan weer wel heel wild de ronde.

Eén van de cruiseschepen die over de zee zwalpen, zou een tijdje geleden in Hué aangelegd hebben. Op dat cruiseschip zouden nu een aantal passagiers besmet zijn, dus misschien geraakten er binnen de incubatietijd ook mensen in Hué besmet. In het Noorden zouden twee dorpen in volledige quarantaine geplaatst zijn. In totaal zou het om zo'n 10.000 mensen gaan en alle wegen zouden afgesloten zijn. Er zouden veel meer casussen zijn dan de overheid meldt. Waarom anders zouden de scholen ook de volgende twee weken waarschijnlijk nog dicht blijven? 

Er zou ... Er zouden ... Afwachten, denk ik. Eerst maar eens de tweede week uitzitten waarin alle Vietnamese scholen gesloten zijn. Daarna zien we wel eer. 

Edit: Veel van die geruchten worden na een tijdje bevestigd.

zaterdag 1 februari 2020

Corona

In mijn hoofd klinkt het virus zoals het deuntje van Colora, de verf-reclame. En ik zing heel veel keren per dag met mijn handen onder de kraan 'I am washing my haands. I am washing both haaands. With soap and warm waaaaaaaater. Am IIIIII wa-ashing myyyyyy haaaaaaaands.' 

Heb ik van de kinderen geleerd. Best met lauwwarm water en 20 seconden lang. Oftewel zolang als twee keer het bekende happy birthday deuntje. Het schijnt de meest effectieve preventieve maatregel te zijn en is hoe dan ook zowat het enige wat ik kan doen om de sfeer erin te houden. Want vrolijk worden we er verder niet van.

Werden we in Maleisië - warmte camera's op de luchthavens, gezondheidsadvies in elke openbare ruimte, mensen met mondmaskers - steeds vaker met het bestaan van dat virus geconfronteerd, dan werd het terug in Vietnam pas echt menens.

Overal - in de lift, bussen, horeca, musea en op spiegels van openbare toiletten - hangen affiches vol goede raad. 'Are you coughing? Please, wear a mask.' Afbeeldingen van het juiste soort masker, dat trouwens al bijna niet meer te verkrijgen is. 'Go to the doctor if you don't feel well!'

Pompjes met hand sanitizer. En stap-voor-stap instructies van hoe je handen te wassen. Maar dan zonder happy birthday.

Vietnam is een buurland van China. Hier werken tienduizenden Chinese arbeiders en komen jaarlijks ook honderdduizenden Chinese toeristen. Zeker de voorbije week, toen Zuid-Oost-Azië massaal vakantie had, is er tijdens Tê't weer heel veel heen en weer gereisd. 

Better safe than sorry, denken ze hier. En omdat het een totalitair regime is kunnen ze zomaar de grens met China sluiten. Chinezen die tijdens Tê't naar huis geweest zijn en terug willen komen werken, worden niet binnen gelaten en raken hun job kwijt. Eender wie die in China geweest is, of soms zelfs maar een tussenlanding had in China, komt er niet meer in. 

Verder kan de overheid zonder meer alle openbare bijeenkomsten afschaffen. Allerliefste en zijn collega's moeten seminaries, vergaderingen en trainingen in kleuterscholen afschaffen. Voorlopig zijn daar ook geen kleuters. De regering heeft zonder duidelijke einddatum het 'terug naar school' opgeschort. De komende week blijven álle scholen in Vietnam dicht.

Het is géén vakantie, liet onze internationale school weten, de leerlingen krijgen per mail taken toegestuurd. Maar zo zien onze kinderen het niet. Lukas speelt tussen de opdrachten door met zijn kleine vliegtuigen en op de nieuwe flight simulator die hij online ontdekt heeft. Jana tekent.

Een week geen school. Het resultaat hopelijk wat zij op papier zette.


donderdag 30 januari 2020

Piraten spotten

De aanloop is bijzonder en bijzonder mooi, maar tijdens Tê't zelf valt er als buitenlander in Vietnam - zo zonder bezoekjes bij vrienden en familie - niet echt veel te beleven. Horeca draait maar half en markt, werk en school zijn gesloten.

Dus profiteren wij van deze vakantie om Maleisië te bezoeken. Lukas weet natuurlijk alweer een en ander van dat land. Wij moeten daar zeerovers zoeken.

woensdag 22 januari 2020

-4 en -3: dag van de grote aankopen

Nog maar drie tot vier dagen te gaan voor Tê't, tijd om de laatste voorraden in te slaan.

In werkelijkheid zijn ze al een paar weken bezig met nieuwe huisraad kopen. En mooie nieuwe kleren. Zonder kun je het nieuwe jaar niet goed starten. Net zoals de Vietnamezen het nieuwe jaar niet willen beginnen met een huis vol oud vuil, willen ze straks geen kleren dragen waar nog een oud, slecht lot aan zou kunnen hangen.

In kraampjes langs de straat, in vaste winkels en grote supermarkten - overal heerst een enorme drukte. Hele families steken zich in het nieuw. De kinderen krijgen blinkende schoenen, de meisjes gouden rokken, de jongens geborduurde vestjes, de vrouwen een mooie ao dai. Er wordt gegraaid, gepast, gewikt en geboden. Denk solden, maar dan zonder korting.

Een andere jacht is die op de juiste ingrediënten. Dat gebeurt echt op de 28ste en 29ste dag van de laatste maanmaand. Of toch zo dicht mogelijk bij het moment waarop de lokale markt voor drie dagen sluit. (Mijn groentenmadam werkt een heel jaar door, zeven dagen op zeven. Alleen tijdens die drie collectieve feestdagen voor Tê't neemt ze verlof. Drie dagen, op een heel jaar!)

Het gewone eten in Vietnam is dagvers, komt bijna per maaltijd rechtstreeks van de markt. Maar tijdens Tê't kan dat dus niet. Verse kruiden, vis en vlees, groenten en fruit zijn immers niet te verkrijgen. Daarom dat het eten tijdens Tê't zo anders dan anders is. Het moet een paar dagen meegaan, en traditioneel waren er natuurlijk geen koelkasten om eten te bewaren.

De enige manier om voedsel in dit tropisch klimaat vers te houden was inmaken, pekelen en stomen in bananenbladeren. Vandaag bestaat een typische Tê't maaltijd nog steeds uit dit soort traditioneel eten dat natuurlijk bewaard kan worden.
 
Er is bánh chưng, een rijstmengsel dat dag en nacht in bananenblad stond te stomen. Er zijn allerlei traag getrokken soepen met groenten. En kip natuurlijk, al even traag gekookt en daarom naar het schijnt bijzonder mals.

In centraal Vietnam staat traditioneel ook mứt quất dẻo op de menu. Gekonfijte mandarijn. U weet wel, van de boom die iedereen hier in huis haalt. De vrucht wordt gepeld en gevuld en gember, daarna gekristalliseerd.  


Het smaakt een beetje als confituur. De beter zelfgemaakte sinaasappelconfituur, met een vleugje verfrissend zuur van de gember. Confituur met een bijt, want er zit nog stevig vruchtvlees aan de mandarijn. Geproefd en goedgekeurd!

Wat goed dat de markt drie dagen sluit. Dat het de Vietnamese moeders voor Tê't verplicht heeft om creatief te koken. De dagelijkse keuken is lekker, die in deze feestperiode anders maar minstens even goed. Dus doe die inkopen maar, sla gerust grote voorraden in. Ik kom graag al die nieuwe smaken testen.
               

maandag 20 januari 2020

-5: dag van de rijstcake-in-bananenblad



Nog 5 dagen te gaan! Op de 27ste dag van de laatste maanmaand van het jaar wordt bánh chưng gemaakt. Een dikke cake van rijst, gevuld met gestoofd vlees en/of eieren. De cake wordt in bananenbladeren verpakt en 24 uren gekookt.

Een etmaal lang moet de essentie van de bananenbladeren in de rijstcake trekken. Vroeger profiteerden huisvrouwen van deze dag om met hun zussen, buurvrouwen en vriendinnen samen te koken en nieuwtjes uit te wisselen. De meeste vrouwen werken vandaag buitenshuis, daar hebben ze geen tijd meer voor.

Dus kopen ze hun rijstcakes op de markt. Bánh chưng hoort bij Tê't zoals kaarsjes bij een verjaardag. Collega's en vrienden geven elkaar pakketjes bánh chưng. Wij krijgen er ook toegestopt. De eerste keer vond ik het niet echt lekker, maar ondertussen heb ik het wel leren waarderen. Het voelt zacht en smaakt een beetje zoet en bitter tegelijk. Straks doe ik nog zoals de Vietnamezen en is mijn nieuwjaarsdag niet compleet zonder een pakje of twee.  


zondag 19 januari 2020

-6: dag van de boom

Nog zes dagen voor het oude maanjaar om is, het moment om de familieboom in huis te halen. Vroeger stond die op voorouderlijke grond. Degenen die de traditie in ere houden, halen hem een paar dagen voor Tê't op en brengen hem op de vijfde dag na Tê't terug naar hun hometown. Daar hebben ze iemand aangesteld die het hele jaar door voor de familieboom zorgt.

Hoewel Vietnamese families die over de rest van het land zijn uit gezworven, rond Tê't nog steeds terugkeren naar het huis van ouders en grootouders, worden de meeste bomen tegenwoordig on the spot gekocht. Vaak midden in het centrum, op de belangrijkste hoofdwegen en drukste kruispunten.

Daar planten kwekers uit omliggende velden hun aardewerken bloempotten op straat. Vrachtwagens rijden af en aan met nieuwe leveringen. Families keuren, kiezen, kopen. Er komt en gaat een constante stroom van steekkarren, fietsen, brommers, aanhangwagens. Mijn fotoreportage van vorig jaar toont het min of meer. Dit jaar rijden de brommers met bomen zo snel heen en weer dat ik vaak te laat ben om het vast te leggen.

Hoe dan ook, als de plant maar tot de ingang van het huis of de zaak geraakt. Hij moet vlak voor de deur of middenin de hal staan.

In Ho Chi Minh stad is het de abrikozenboom die voor een vruchtbaar en voorspoedig jaar moet zorgen. De gele bloemen moeten fel als goud oplichten, dat brengt het meeste geluk. In Hanoi is het een tak van de perzikenboom. Je kunt kiezen tussen rood, roze of rood-roze. Ik zou voor rood gaan, in Azië traditioneel de kleur van goed geluk. Hier in Hội An is het de Kumquat boom. Een stevige struik met kleine, oranje mandarijnen. Hoe boller, hoe beter.






Misschien vind ik dit wel het allerleukste aan Tê't. Want Tê't of het nieuwe maanjaar, dat betekent eigenlijk de komst van een nieuwe lente vieren. En hoe doe je dat beter dan door - letterlijk - een en ander op te fleuren? Het is dezer dagen absurd mooi op straat. Asfalt en uitlaatgassen in een decor vol bloemen in bonte kleuren. Alsof we in een surrealistisch, sprookjesachtig stadswoud beland zijn.








Andere decoraties die op de 26ste dag van de laatste maanmaand voor Tê't in huis worden gehaald zijn manden en kommen met rond, rijp fruit. Gele bloemen die voor een lang leven staan. En traditionele schilderijen en kalligrafie van oude Vietnamese spreuken.

Allerliefste heeft er eentje gekregen van het stadsbestuur van Đà Nẵng. Hij mocht zelf kiezen wat er op kwam, een wens voor zichzelf en de zijnen. Nu hangt er peace of mind in onze woonkamer.

Vorig jaar deden we niet mee aan de voorbereidingen voor Tê't, dit jaar toch al een beetje, volgend jaar halen we misschien ook een boom in huis. Of van die gele bloemen, die vind ik ook mooi.


vrijdag 17 januari 2020

-8 en -7: dag van het vegen

Omdat het belangrijk is om het nieuwe jaar vrij van alle mogelijke ongeluk te beginnen, vegen Vietnamezen dat letterlijk hun huizen uit. Het lot hecht zich namelijk aan stof en vuiligheid, dat moet op de 24ste en 25ste dag van de laatste maanmaand naar buiten.

Hadden ze hun huizen voor het vertrek van de keukengoden al op orde gebracht, dan vliegen ze er nu pas helemaal in. Beeld je één grote lenteschoonmaak in. Muren worden gewassen, matten uitgeklopt, vloeren geschrobd, elk boek afgestoft, elk stuk keukengerei gesopt.

Tijdens de eerste vier dagen van het nieuwe jaar, wanneer het huis nog helemaal puur is, mag je hoegenaamd niet vegen. Laat dat nieuwe stof maar liggen, want dat is het lot voor het komende jaar en moet ons net geluk brengen.

Is dat niet fantastisch!? De feestdagen ingaan met een proper huis en dan twee weken lang niet mógen kuisen omdat het anders ongeluk zou brengen. Ik ben voor.